در دنیای مهندسی خودرو، قطعاتی وجود دارند که با وجود سادگی ظاهری، حکم «قلب تپنده» یا دقیقتر بگوییم، «رهبر ارکستر» موتور را ایفا میکنند. تسمه تایم و زنجیر تایم دقیقا از همین دسته هستند. اگر این قطعات به درستی وظیفه خود را انجام ندهند، هماهنگی میان پیستونها و سوپاپها از بین رفته و در کسری از ثانیه، موتور خودروی شما به یک توده آهنپاره گرانقیمت تبدیل میشود. اما سوال اصلی اینجاست: کدامیک بهتر است؟ آیا زنجیر تایم واقعا تا ابد عمر میکند؟
تسمه تایم؛ نرم، بیصدا اما حساس
تسمه تایم که از دهه ۶۰ میلادی جایگاه ویژهای در صنعت خودرو پیدا کرد، از جنس لاستیک تقویتشده با الیاف پیشرفته ساخته میشود. بزرگترین مزیت این قطعه، عملکرد بیصدا و وزن سبک آن است. در خودروهای مدرن که آرامش کابین اولویت دارد، تسمه تایم یک گزینه ایدهآل محسوب میشود.
اما این نرمی، بهایی هم دارد. لاستیک به مرور زمان و در اثر حرارت بالای موتور، خشک شده و ترک میخورد. بزرگترین کابوس رانندگان، «بریدن تسمه» است؛ اتفاقی که معمولا در لحظه استارت زدن یا خاموش کردن خودرو (زمانی که بیشترین تنش به تسمه وارد میشود) رخ میدهد.
-
زمان تعویض: بسته به نوع خودرو، معمولا بین ۶۰ تا ۱۰۰ هزار کیلومتر.
-
نکته طلایی: همیشه هنگام تعویض تسمه تایم، پمپ آب (واتر پمپ) را هم چک کنید؛ چرا که عمر این دو قطعه اغلب با هم به پایان میرسد.
زنجیر تایم؛ سختجان و پردردسر
زنجیر تایم درست مانند زنجیر دوچرخه اما با آلیاژی بسیار مقاومتر ساخته شده است. بر خلاف تسمه، زنجیر در داخل محفظه موتور قرار دارد و توسط روغن موتور روانکاری میشود. بسیاری از خودروسازان مدعی هستند که زنجیر تایم «عمر دائمی» دارد، اما باید بگویم این ادعا کمی اغراقآمیز است!
زنجیر تایم به شدت به کیفیت روغن موتور وابسته است. اگر روغن را به موقع عوض نکنید، کششدهندههای هیدرولیکی زنجیر ضعیف شده و صدای «چقچق» معروف زنجیر از موتور بلند میشود. اگر این صدا را شنیدید، یعنی زنجیر شل شده و هر لحظه ممکن است فاجعه به بار بیاید.
-
مزایا: دوام بسیار بالا (اغلب تا ۲۰۰ هزار کیلومتر یا بیشتر) و مقاومت در برابر پاره شدن ناگهانی.
-
معایب: صدای بیشتر نسبت به تسمه و هزینه تعمیرات بسیار سنگینتر در صورت خرابی.
اگر دفترچه راهنمای خودرو در دسترستان نیست، یک قانون کلی وجود دارد: اکثر خودروهای اقتصادی و خانوادگی (مانند اغلب محصولات ایران خودرو و سایپا) از تسمه استفاده میکنند. در حالی که خودروهای پرقدرت یا مدلهای خاصی مثل محصولات جدید هوندا، تویوتا و برخی موتورهای زنجیری هیوندای، به زنجیر مجهز هستند. در بازار ایران محصولی نظیر کیا سراتو از زنجیر تایم استفاده میکند. همچنین با نگاهی به درپوش موتور؛ اگر پوشش پلاستیکی دیدید احتمالاً تسمه است و اگر پوشش فلزی و آببندی شده با روغن دیدید، خودروی شما زنجیر تایم دارد.
فرقی نمیکند خودروی شما زنجیری باشد یا تسمهای؛ نادیده گرفتن زمان تعویض این دو قطعه، بازی با آتش است. پارگی تسمه یا رد کردن زنجیر، منجر به کج شدن سوپاپها و تخریب کامل سرسیلندر میشود. هزینهای که برای یک سرویس دورهای پرداخت میکنید، تنها کسری از جریمهای است که بابت بیتوجهی به زمانبندی موتور خواهید پرداخت. شما کدام یک از این دو را ترجیح میدهید؟ نظرات ارزشمند خود را از طریق بخش دیدگاهها با ما و کاربران چرخان در میان بگذارید.
