وزارت صنعت، معدن و تجارت در تازهترین اقدام خود برای ساماندهی بازار خودرو، استفاده از «سامانه یکپارچه رصد، پایش و کنترل فرآیند فروش خودرو» را برای تمامی خودروسازان و واردکنندگان الزامی کرد. این تصمیم که با هدف افزایش شفافیت و نظارت بر نحوه عرضه خودرو اتخاذ شده، میتواند روند فروش محصولات خودرویی را وارد مرحله جدیدی کند.
بر اساس ابلاغیه وزارت صمت، تمامی شرکتهای تولیدکننده و واردکننده خودرو موظف هستند تمام مراحل فروش محصولات خود را از طریق این سامانه ثبت و مدیریت کنند. به این ترتیب، هرگونه فروش خارج از بستر تعیینشده مورد پذیرش نخواهد بود و اطلاعات مربوط به عرضه، ثبتنام و تحویل خودرو بهصورت متمرکز در اختیار نهادهای نظارتی قرار میگیرد.
مسئولان وزارت صمت معتقدند راهاندازی این سامانه میتواند زمینه بروز تخلفات، رانت و واسطهگری در بازار خودرو را کاهش دهد. در سالهای اخیر اختلاف قابلتوجه میان قیمت کارخانه و بازار آزاد، محدودیت عرضه برخی محصولات و همچنین نارضایتی خریداران از روند تحویل خودرو، از مهمترین چالشهای این بازار بوده است. به همین دلیل دولت تلاش دارد با نظارت دقیقتر بر فرآیند فروش، از ایجاد بازارهای کاذب و فعالیتهای سوداگرانه جلوگیری کند.
طبق این دستورالعمل، مسئولیت ثبت صحیح اطلاعات و رعایت الزامات سامانه بر عهده مدیران شرکتها خواهد بود و هرگونه مغایرت یا عدم ثبت اطلاعات میتواند تبعات قانونی به همراه داشته باشد. همچنین ارزیابی عملکرد شرکتها در حوزه فروش و عرضه خودرو نیز بر اساس دادههای ثبتشده در این سامانه انجام خواهد شد.
کارشناسان معتقدند سامانه جدید میتواند نقش یک «اتاق فرمان» برای مدیریت بازار خودرو را ایفا کند؛ ابزاری که امکان رصد دقیق میزان عرضه، نحوه فروش و روند تحویل خودروها را برای دولت فراهم میکند. با این حال بسیاری از تحلیلگران تاکید دارند که مشکلات بازار خودرو تنها به شیوه فروش محدود نمیشود. از نگاه آنان، تا زمانی که فاصله میان عرضه و تقاضا وجود داشته باشد و ساختار انحصاری صنعت خودرو تغییر نکند، نظارتهای گسترده نیز بهتنهایی قادر به ایجاد ثبات پایدار در بازار نخواهد بود.
با این وجود، اجرای سامانه یکپارچه رصد فروش خودرو را میتوان گامی مهم در مسیر شفافسازی بازار و افزایش نظارت بر عملکرد خودروسازان و واردکنندگان دانست؛ اقدامی که میتواند از بروز بخشی از نابسامانیهای سالهای گذشته جلوگیری کند.
