در تحولی مهم در صنعت بیمه کشور، نحوه محاسبه افت قیمت خودروهای تصادفی دستخوش تغییر اساسی شد. هیات عمومی دیوان عدالت اداری، تبصرهای از دستورالعمل شورای عالی بیمه را که دریافت خسارت کسر قیمت را تنها به خودروهای زیر ۱۰ سال محدود میکرد، به طور کامل باطل اعلام کرد.
بر اساس این مصوبه جدید دیوان، دیگر سن و سال ساخت خودرو مانعی برای دریافت خسارت افت قیمت ناشی از تصادف محسوب نمیشود. به عبارت دیگر، حتی اگر خودرویی بیش از یک دهه از تولید آن گذشته باشد، مالک آن میتواند در صورت وقوع حادثه، انتظار جبران کاهش ارزش وسیله نقلیه خود را داشته باشد.
به گزارش روابط عمومی دیوان عدالت اداری، شورای عالی بیمه پیشتر در تبصره ماده ۶ دستورالعمل نحوه محاسبه کسر قیمت وسایل نقلیه (مصوب سال ۱۴۰۳) قید کرده بود: «وسایل نقلیهای که در زمان حادثه ده سال یا بیشتر از سال ساخت آنها گذشته باشد، مشمول دریافت خسارت کسر قیمت نمیشوند.»
این تبصره با شکایت دیوان محاسبات کشور علیه بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران مواجه شد. موضوع در هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی بررسی شد و اکثریت اعضای هیات با اعلام نظر موافق، بر ابطال این محدودیت زمانی رای دادند. سپس پرونده به هیات عمومی دیوان عدالت اداری ارجاع شد.
دلیل اصلی ابطال از سوی قضات دیوان
قضات دیوان در رای نهایی خود اعلام کردند که محدودیت دهساله از چند جهت غیرقانونی است:
۱. ایجاد تبعیض زمانی: این تبصره بدون مجوز قانونی، گروهی از خودروها (با عمر بالای ۱۰ سال) را از دریافت خسارت افت قیمت محروم میکرد.
۲. خروج از حدود اختیارات شورای عالی بیمه: شورای عالی بیمه نمیتواند بدون استناد به قانون بالادستی، حق مسلم زیاندیده برای دریافت غرامت کاهش ارزش وسیله نقلیه را نفی کند.
۳. مغایرت با اصول جبران خسارت: فلسفه بیمه، جبران کامل خسارت وارده است و نادیده گرفتن «کسر قیمت» در خودروهای قدیمیتر، منطق جبران خسارت را نقض میکند.
با رأی اکثریت قضات دیوان، تبصره مذکور به دلیل محدودیت زمانی غیرمجاز و مغایرت با موازین قانونی، کلا باطل اعلام شد. در نتیجه، از این پس سال ساخت خودرو به تنهایی نمیتواند مانعی برای تعیین و محاسبه کسر قیمت وسیله نقلیه در هنگام حادثه باشد. شرکتهای بیمه موظف خواهند بود افت ارزش واقعی خودروهای تصادفی را حتی برای وسایل نقلیه بالای ۱۰ سال نیز محاسبه و پرداخت کنند.
