از اول ژوئیهٔ ۲۰۲۶، چین اجرای دو استاندارد ملی الزامی در حوزه ایمنی خودروهای برقی را آغاز میکند که محوریت آنها جلوگیری از آتشسوزیهای ناشی از باتری و افزایش قابلیت قطع برق در مواقع اضطراری است؛ اقداماتی که میتواند نقشهٔ ایمنی بازار خودروهای انرژی نو را دگرگون کند.
کدام استانداردها و چه زمانی لازمالاجرا میشوند
دو سند ملی تازه که از 1 ژوئیه ۲۰۲۶ لازمالاجرا خواهد شد، عبارتاند از «الزامات ایمنی برای خودروهای برقی (GB18384—2025)» و «الزامات ایمنی برای باتریهای قدرت خودروهای برقی (GB38031—2025)». این دو استاندارد سطح خودرو و سطح باتری را بهصورت همراستا پوشش میدهند و هدفشان ایجاد چارچوب محدودکنندهتر برای مخاطرات حرارتی و الکتریکی است.
تصمیمگیری نهایی و انتشار رسمی این استانداردها در شرایطی انجام شده که بازار خودروهای انرژی نو چین همچنان رشد و بازگشت به مسیر بهبود را تجربه میکند؛ بر اساس آمار منتشره از سوی انجمن تولیدکنندگان خودروی چین در تاریخ 10 ژوئن 2026، تولید و فروش NEVها در ماه مه بهترتیب 1.554 میلیون و 1.496 میلیون دستگاه رسید و تا پایان سال 2025 تعداد خودروهای انرژی نو در کل کشور به 43.97 میلیون دستگاه رسیده بود.
قطع نیرو با یک لمس: تغییر از نرمافزار به مکانیک
یکی از مهمترین تغییرات در سطح خودرو، الزام به وجود مکانیزم قطع فیزیکی «یکلمسی» برق است که جایگزین راهکارهای صرفاً نرمافزاری میشود. این سازوکار باید بهگونهای طراحی شود که با یک عمل فیزیکی بتواند مدار ولتاژ بالا را از سامانهٔ ذخیره انرژی کاملاً جدا کند.
مزیت اصلی این رویکرد، افزایش قابلیت اطمینان در شرایط نجات اضطراری است؛ در سناریوهایی که نرمافزارها ممکن است دچار اشکال یا خاموشی شوند، امکان جدا کردن فیزیکی مدار، ریسک تماس با ولتاژ بالا و انتقال حرارتی به قسمتهای حساس خودرو را به شکل چشمگیری کاهش میدهد و زمان واکنش تیمهای امدادی را بهبود میبخشد.
جزئیات فنی این قطع فیزیکی معمولاً شامل رلههای ایمنی ولتاژ بالا، مکانیسمهای مکانیکی قفلشونده و راهکارهای طراحیشده برای جلوگیری از بازگشت ناگهانی جریان است؛ استاندارد جدید، سازندگان را ملزم میکند تا در طراحی این مؤلفهها، هم سادگی عملکرد برای کاربر و هم دوام و اطمینان در عملیاتهای مکرر را لحاظ کنند.
تغییرات گسترده در سطح باتری: از هشدار قبلی تا الزام «بدون آتش»
استاندارد GB38031—2025 سطح انتظارات را در حوزهٔ ایمنی حرارتی باتریها به شکل بنیادین بالا برده است. پیش از این، برخی مقررات صرفاً الزام به اعلام هشدار پنج دقیقهای پیش از وقوع آتش یا انفجار داشتند؛ اما اکنون رویکرد از هشدار صرف به تضمین نداشتن آتش یا انفجار تغییر جهت داده است، در حالی که سیگنالهای هشدار همچنان باید وجود داشته باشند.
به عبارت دیگر، باتریهای مورد تأیید باید طوری طراحی و ساخته شوند که احتمال وقوع آتشسوزی یا انفجار عملاً به سطح بسیار پایینی برسد و سیستمهای هشدار تنها به عنوان لایهٔ اضافی ایمنی باقی بمانند. این تغییر نیازمند پیشرفت در طراحی سلول، مواد جداکننده، شیمی سلولی، مدیریت حرارتی و سامانههای محافظ الکتریکی است.
علاوه بر این، استاندارد جدید تاکید دارد که دود ناشی از هرگونه وقوع حرارتی نباید باعث آسیب جانی به سرنشینان شود؛ این بند به معنای نیاز به کنترل تولید گازهای سمی هنگام رخدادهای حرارتی و بهکارگیری مواد و راهکارهای کاهشدهندهٔ سمیت و غلظت دود است.
آزمونهای ساختاری و دوام: ضربهٔ زیرین و چرخههای شارژ سریع
یکی از سازوکارهای جدید در بخش ساختار، معرفی آزمون ضربهٔ کف خودرو (bottom-impact test) است. این آزمون برای سنجش توان حفاظتی بستهبندی باتری در برابر برخوردهای زیرین طراحی شده و نشان میدهد که بستهٔ باتری تا چه حد میتواند از نفوذ خارجی و آسیبدیدگی ناشی از برخورد زیر بدنه محافظت کند.
از منظر دوام نیز استاندارد جدید یک آزمون ایمنی پس از 300 چرخهٔ شارژ سریع تعبیه کرده است؛ بر اساس این بند، باتری پس از گذراندن 300 بار شارژ سریع باید در آزمونهای کوتاهمدت مدار کوتاه خارجی، هرگونه آتش یا انفجار را از خود نشان ندهد. این قاعده بهصراحت تاکید میکند که پایداری حرارتی و ایمنی باید نه تنها در شرایط نو، بلکه پس از فرسایش کاربردی نیز حفظ شود.
اجرای چنین آزمایشهایی نیازمند شبیهسازی واقعی چرخههای شارژ سریع، تحلیل تغییرات داخلی سلولها، پایش دگرگونیهای مادهٔ فعال، و آزمونهای پس از ضربه و پس از شوک جهت سنجش پوشش ایمنی است؛ نتیجهٔ این رویکردها، افزایش اطمینان مصرفکننده در مواجهه با استفاده روزمره و شارژهای سریع است.
پیامدهای بازار و فشارهای هزینهای
تدوین و اجرای این استانداردها پیامدهای اقتصادی و ساختاری متعددی برای صنعت خودروسازی و زنجیرهٔ تأمین باتری خواهد داشت. کارشناسانی که در گزارشهای خبری داخلی چین نقل شدهاند، پیشبینی میکنند این مقررات میتواند به تسریع روند تجمیع صنعت منجر شود و از فعالیت تولیدکنندگان کمکیفیت و ارزانقیمت که مبتنی بر رقابت قیمتی ناسالم هستند، جلوگیری کند.
در عمل، ارتقای استانداردهای ایمنی به معنای افزایش هزینههای تولید باتری است؛ استفاده از مواد بهتر، طراحیهای پیچیدهتر حفاظتی، سامانههای مدیریت حرارت پیشرفته و آزمونهای سختگیرانهتر همگی هزینههای تأیید و تولید را افزایش میدهند. تحلیلگران بازار پیشبینی میکنند این فشار هزینهای احتمالاً بر مدلهای جدیدی که پس از ژوئیهٔ 2026 عرضه میشوند، تأثیرگذار باشد؛ با این حال قیمت نهایی خودروها بستگی مستقیم به توانایی خودروسازان در مدیریت هزینه و اتخاذ سیاستهای قیمتگذاری دارد.
تأثیر بر بازار خودروهای دستدوم و بیمه
دکتر هان گوانگشوای از دانشگاه تونجی اشاره کرده است که اجرای این استانداردها میتواند معیارهای روشنتری برای ارزشگذاری بازار دستدوم ایجاد کند و نگرانیهای صنعت بیمه را کاهش دهد. زمانی که ایمنی باتریها و خودروها به سطوح قابل سنجش و استاندارد تبدیل شود، ریسک برآوردشده توسط شرکتهای بیمه پایینتر خواهد آمد و این میتواند منجر به کاهش حقبیمهها یا افزایش سهولت در بیمهپذیری خودروهای دستدوم شود.
برای خریداران بازار دوم، داشتن استانداردهای ملی یکسان به معنای شفافیت بیشتر در خصوص وضعیت ایمنی خودرو بوده و میتواند بازار را به سمت انتخاب خودروهای دارای تأییدیهٔ ایمنی سوق دهد؛ از سوی دیگر، خودروهایی که فاقد تطابق با استانداردهای جدید باشند، ممکن است ارزششان کاهش یابد یا تحت محدودیتهای فروش و بیمه قرار گیرند.
واکنش و آمادگی تولیدکنندگان بزرگ
برخی از بزرگترین بازیگران بازار باتری در چین از پیش خود را برای این تغییرات آماده کردهاند. شرکت CATL اعلام کرده که مجموعهٔ محصولات باتری تولید انبوه آن برای خودروهای سواری و تجاری، تا ماه مه 2025 آزمونهای تعریفشده در استاندارد ملی جدید را گذرانده است.
همچنین BYD تائید کرده است که نسل دوم باتریهای Blade آن توانسته استانداردهای جدید را پشت سر بگذارد و عملکردی بالاتر از الزامات اجباری ارائه دهد. این اعلامیهها نشان میدهد که بعضی بازیگران بزرگ با سرمایهگذاری در تحقیقات، توسعه و آزمونهای داخلی، توان تطبیق سریعتری با مقررات سختگیرانهتر یافتهاند.
با این وجود، برای شرکتهای کوچکتر و تولیدکنندگان تازهوارد، هزینهٔ لازم برای تطبیق ممکن است سنگین باشد و احتمالاً موجی از ادغام، خروج یا تمرکز بر بازارهای خاص را به دنبال داشته باشد؛ این تحول ساختاری میتواند ترکیب رقابتی بازار را در میانمدت تغییر دهد.
بیانیههای کارشناسی و انتظارات کاهش حوادث
وو کای، آکادمیسین آکادمی مهندسی چین و دانشمند ارشد در CATL، در همایشی تخصصی اعلام کرده است که پس از اجرای کامل این استانداردها، نرخ اتشسوزیهای خودبهخودی خودروهای انرژی نو چین احتمالاً «یک مرتبهٔ بزرگی» کمتر از خودروهای مجهز به موتور احتراق داخلی خواهد شد. این پیشبینی نشاندهندهٔ اعتماد صنعت به تأثیرگذاری عملی مقررات و فناوریهای جدید است.
با این حال، تحقق چنین کاهش چشمگیری نیازمند اجرای دقیق استانداردها، نظارت موثر بازار، و استمرار نوآوری در طراحی باتری و سامانههای حفاظتی است؛ تنها در این صورت میتوان انتظار داشت که رخدادهای حرارتی بهطور قابلتوجهی کاهش یابند.
هماهنگی نهادی و استانداردهای مکمل
نهادهای دولتی از جمله وزارت صنعت و اطلاعات چین و ادارهٔ ملی تنظیم بازار در حال هماهنگی برای نهاییسازی و اجرای مجموعهای از استانداردهای ایمنی مرتبط هستند. در همین راستا، استاندارد جداگانهای با عنوان «آشکارسازهای حریق برای خودروها (GB47497—2026)» نیز منتشر شده که بر تشخیص زودهنگام فرار حرارتی باتریها تمرکز دارد.
این مجموعهاقدامات نشاندهندهٔ رویکرد جامع دولت چین برای مقابله با خطرات باتریهای قدرت است؛ از لایههای فنی طراحی باتری تا سامانههای تشخیص و تا قواعد بازار و بیمه، همه بهطور همزمان در حال اصلاح و تقویتاند تا سطح ایمنی کلی ناوگان NEV افزایش یابد.
پیام برای خریداران و صنعت جهانی
برای خریداران، اجرای این استانداردها میتواند اطمینان خاطر بیشتری فراهم آورد، هرچند ممکن است ورود مدلهای جدید از تابستان 2026 با برچسب قیمتی بالاتری همراه شود. برای صنعت، این مقررات فرصتی برای پالایش بازار و برجستهسازی بازیگران قابلاعتماد و نوآور فراهم میآورد و همزمان فشار بر تأمینکنندگان ضعیفتر را افزایش میدهد.
از منظر بینالمللی، چین با این گامها میکوشد تا نه تنها ایمنی داخلی را ارتقا دهد بلکه معیارهای جدیدی را به بازار جهانی باتری و خودرو معرفی کند؛ سازندگان بینالمللی و شرکای زنجیرهٔ تأمین باید این تغییرات را رصد و برای تطبیق با استانداردهای سختگیرانهتر آماده شوند.
جمعبندی و چشمانداز
اجرای GB18384—2025 و GB38031—2025 از 1 ژوئیهٔ 2026 نقطهٔ عطفی برای ایمنی خودروهای برقی در چین خواهد بود؛ استانداردهایی که علاوه بر الزام به مکانیزم قطع فیزیکی یکلمسی، سطح انتظارات ایمنی باتری را از «هشدار» به «جلوگیری از آتشسوزی» ارتقا میدهند. پیامدهای این تغییرات شامل افزایش هزینهها، تحریک تجمیع صنعت، کاهش ریسکهای بیمهای و بهبود ارزیابی بازار دستدوم است.
با توجه به اقداماتی که شرکتهایی مانند CATL و BYD پیش از موعد انجام دادهاند و هماهنگی نهادهای دولتی برای انتشار استانداردهای مکمل مانند GB47497—2026، بازار NEV چین در مسیر تبدیل شدن به فضایی امنتر و منظمتر قرار گرفته است؛ اما مسیر کامل اجرای این تغییرات نیازمند زمان، شفافیت و استمرار در نظارت فنی و بازار خواهد بود.
