بحران کمبود کشتیهای خودروبر، خودروسازان چینی را به سمت راهکارهای جایگزین سوق داده است و حالا حمل خودرو با کشتی کانتینری به یکی از مهمترین ترفندهای تازه برای ادامه صادرات تبدیل شده است؛ روشی که هم انعطافپذیری بیشتری دارد و هم میتواند بخشی از فشار لجستیکی بازار جهانی را کاهش دهد.
صنعت خودروهای برقی چین در حالی که صادرات خود را با شتاب به بازارهای جهانی گسترش میدهد، با یک گلوگاه لجستیکی جدی روبهرو شده است: کمبود ظرفیت کشتیهای مخصوص رول-آن/رول-آف (Ro-Ro)؛ در نتیجه سازندگان چینی برای رساندن خودروها به مقصدهای خارجی به روشهای جایگزین حمل و نقل روی آوردهاند.
فشار تقاضا و دلایل کمبود ظرفیت Ro-Ro
افزایش سریع تولید و صادرات خودروهای الکتریکی از چین باعث شده کشتیهای سنتی Ro-Ro که بار معمول خود را با چرخ و توان رکورد میکنند، در بسیاری از مسیرها کاملاً پر شوند. این ظرفیت محدود بازار، تولیدکنندگان را واداشته است که به دنبال راهکارهای جایگزین باشند تا تحویل به مشتریان خارجی به تأخیر نیفتد و زنجیره تأمین دچار اختلال نشود.
کمبود کشتیهای مخصوص خودرو نه تنها عملکرد لجستیک شرکتها را تحتفشار قرار میدهد، بلکه هزینههای حملونقل را نیز تحتتأثیر قرار میدهد و برای برندهایی که در حال رقابت شدید قیمتی در بازارهای صادراتی هستند، پیامدهای تجاری قابلتوجهی دارد.
راهحل «فلترَک» لیپموتور و همکاری با COSCO
در پاسخ به این بحران، لیپموتور که از حمایت گروه استلانتیس برخوردار است، روش حمل جدیدی موسوم به «فلترَک» را که توسط واحد حملونقل خودروسازان COSCO ارائه میشود، به کار گرفته است. بجای استفاده از کشتیهای Ro-Ro اختصاصی، خودروها روی قفسهها یا رکهای فلزی محکم فیکس میشوند و سپس این رکها روی کشتیهای باربری استاندارد بارگیری میگردند.
این شیوه عملیاتی به سرعت نتیجه داد و گزارش شده است که لیپموتور بیش از 1,800 دستگاه خودرو را با این روش به برزیل ارسال کرده و سپس با اتکا به شبکه لجستیکی مستقر استلانتیس، مرحله توزیع نهایی را انجام داده است. بهرهگیری از شبکههای توزیع خارجی، مزیت بزرگ کاهش زمان و هزینه تحویل در مقصد نهایی را فراهم میآورد.
حمل خودرو با کشتی کانتینری؛ انعطافپذیر، مقرونبهصرفه و سازگار با محیط زیست
یکی از آلترناتیوهای برجسته برای حمل خودرو، استفاده از کشتیها و کانتینرهای استاندارد کانتینری است یعنی حمل خودرو با کشتی کانتینری. حمل کانتینری بهواسطه انعطاف در زمانبندی، هزینههای رقابتی و بهرهوری در استفاده از فضا بهسرعت در میان صادرکنندگان محبوب شده است. استانداردهای جدیدی نیز وضع شدهاند تا ایمنی جابهجایی خودروها در کانتینرها را تضمین کنند.
بهطور معمول یک کانتینر 40 فوت میتواند بین دو تا چهار دستگاه خودرو را در خود جای دهد که بسته به ابعاد خودرو و نحوه استقرار قابل تغییر است. این شیوه، امکان استفاده از شبکه گسترده کانتینری دنیا را برای خودروسازان فراهم میآورد و میتواند در کاهش انتشار سرانه کربن نقش داشته باشد، زیرا بارگیری فشردهتر و استفاده از مسیرهای کشتیرانی با بهرهوری بالاتر، مصرف سوخت را نسبت به ارسال با کشتیهای کمبار کاهش میدهد.
تبدیل کشتیهای چندمنظوره به «ترنسفورمر»؛ قابهای تاشونده COSCO
شرکت COSCO Shipping Specialised Carriers با ابتکار خاص خود، بخشی از ناوگان حامل کاغذ و پولپ به ظرفیت 62,000-dwt را به «ترنسفورمرهای دریایی» تبدیل کرده است. این کشتیهای چندمنظوره اکنون مجهز به قاب ویژه تاشوندهای هستند که به عنوان فلترَک برای حمل خودرو مورد استفاده قرار میگیرد و امکان حمل بیش از 1,000 خودرو در هر سفر را فراهم میآورد.
قابهای 48 فوتی طراحی شده به گونهای هستند که خودروها میتوانند بهراحتی روی آنها رانده شوند، با بست و قفلهای مخصوص ثابت شوند و سپس با جرثقیل داخل سالن بار کشتی قرار گیرند؛ در آنجا قابها میتوانند تا 8 لایه روی هم انباشته شوند. چنین طراحیای ظرفیت حمل را بهصورت چشمگیری افزایش میدهد و از سویی باعث میشود کشتیهای چندمنظوره نیز بتوانند نقش کشتیهای مخصوص خودرو را برای دورههای کمبود ایفا کنند.
V-Rack؛ قاب تاشونده عریض برای خودروهای تجاری
علاوه بر فلترَک استاندارد، COSCO یک نوع قاب دیگر به نام V-Rack توسعه داده است؛ این قاب تاشونده و فوقالعاده عریض مخصوص حمل خودروهای تجاری یا کامیونتها طراحی شده است. V-Rack بهگونهای ساخته شده که بتواند بارهای بزرگتر و عریضتر را نیز در مسیرهای طولانیایمن جابهجا کند و از انعطافپذیری کشتیها برای پاسخ به انواع نیازهای بازار پشتیبانی نماید.
این دست از راهحلها نشان میدهند که اپراتورهای دریایی با ترکیب مهندسی ساختارهای قابل تبدیل و سیستمهای بارگیری کارا، چگونه در کوتاهمدت میتوانند ظرفیت حمل خودرو را افزایش دهند بدون آنکه به ساخت سریع و پرهزینه کشتیهای Ro-Ro روی آورند.
مزایا و چالشهای روشهای غیرمعمول حمل خودرو
روشهای جایگزین مثل فلترَک و حمل کانتینری مزایای مشخصی دارند: افزایش انعطافپذیری در زمانبندی حمل، کاهش وابستگی به کشتیهای خاص، و امکان استفاده از ظرفیتهای کشتیهای موجود. این راهکارها میتوانند در کوتاهمدت کمبود ظرفیت را جبران کنند و به تولیدکنندگان اجازه دهند تا بازارهای بینالمللی را از دست ندهند.
با این حال، این روشها چالشهای خود را نیز دارند؛ کنترل دقیق فیکس شدن خودروها، الزامات ایمنی ویژه برای جابهجایی خودروهای برقی (بهخصوص باتریها)، نیاز به تجهیزات بارگیری/تخلیه متفاوت و همچنین تطابق با مقررات بینالمللی حملونقل همگی باید مدیریت شوند. استانداردهای جدید حمل کانتینری خودرو بهطور ویژه روی ایمنی بستن خودروها، تهویه مناسب و ملاحظات ضدآتشسوزی تمرکز دارند تا ریسکهای مرتبط با باتریهای لیتیوم-آیون کاهش یابد.
نقش استلانتیس و شبکه توزیع در تکمیل زنجیره لجستیک
نمونه لیپموتور نشان میدهد که همکاری میان خودروسازان و شبکههای توزیع بینالمللی میتواند یک راهکار کلیدی باشد. لیپموتور با استفاده از شبکه لجستیکی استلانتیس، پس از انتقال خودروها به برزیل، فرایند توزیع نهایی را با اتکا به کانالهای موجود پیش برد؛ اینگونه از سرمایهگذاریهای تکراری در توزیع جلوگیری میشود و سرعت ورود به بازار حفظ میگردد.
این مدل همکاری میتواند الگویی برای دیگر خودروسازان چینی باشد که به دنبال نفوذ سریع در بازارهای دوردست هستند؛ بهرهبرداری از زیرساختها و شبکههای توزیع بینالمللی، تحویل را تسریع و هزینهها را کاهش میدهد.
سرمایهگذاری بلندمدت: کشتیهای اختصاصی BYD وارد ناوگان میشوند
علیرغم رشد راهکارهای موقتی، کشتیهای Ro-Ro هنوز سهم عمدهای از حمل خودرو در دنیا را در اختیار دارند و بسیاری از خودروسازان بزرگ برای کاهش وابستگی به اپراتورها، به سمت سرمایهگذاری مستقیم در ناوگان حرکت کردهاند. شرکت BYD، بزرگترین تولیدکننده خودروهای نیروی جدید در جهان، سفارش ساخت چند کشتی مخصوص حمل خودرو را داده و این کشتیها هماکنون وارد خدمت شدهاند.
ورود کشتیهای اختصاصی BYD به ناوگان نشاندهنده یک استراتژی بلندمدت است: برای حفظ کنترل بر زنجیره تأمین و جلوگیری از نوسانهای بازار حملونقل، سرمایهگذاری در ظرفیت حمل خود یک راهبرد حفاظتی و توسعهای مهم به شمار میآید.
پیامدهای بازار و آینده لجستیک حمل خودروهای برقی
تحولات جاری در روشهای حمل خودرو، نشاندهنده انعطاف و نوآوری زنجیره تأمین صنعت خودروی چین است. در کوتاهمدت، مدلهای متنوع حمل و تطبیق تجهیزات موجود میتواند به تسهیل صادرات کمک کند؛ اما در میانمدت تا بلندمدت، انتظار میرود ترکیبی از کشتیهای اختصاصی، راهحلهای کانتینری استاندارد و سازوکارهای مدولار مثل فلترَک و V-Rack به یک تعادل برسند.
بازار حملونقل جهانی نیز از این تحولات متأثر خواهد شد؛ اپراتورهای کشتیرانی و شرکتهای لجستیکی باید توانمندیهای فنی و مقرراتی خود را برای مدیریت خودروهای برقی و الزامات مرتبط با باتریها تقویت کنند. در نهایت، توانایی تطبیق سریع با شرایط بازار میتواند نقطه تمایز رقابتی برای خودروسازان و اپراتورهای لجستیکی باشد.
جمعبندی حمل خودرو با کشتی کانتینری؛ راهکارهای موقتی و استراتژیهای بلندمدت
کمبود کشتیهای Ro-Ro بهعنوان یک مانع جدی برای رشد صادرات خودروهای برقی چین ظاهر شد، اما واکنش بازار با راهکارهایی مانند فلترَک لیپموتور، حمل کانتینری مطابق استانداردهای جدید و تبدیل کشتیهای چندمنظوره به حاملهای خودرو نشان میدهد که صنعت میتواند با خلاقیت و سرمایهگذاری سازگار شود. در عین حال سرمایهگذاریهای بلندمدت مانند ورود کشتیهای اختصاصی BYD، تلاش برای کسب کنترل بیشتر بر زنجیره تأمین را نمایان میسازد.
در سوی دیگر، وضع استانداردهای ایمنی و مدیریت ریسک برای حمل خودروهای الکتریکی از اهمیت بالایی برخوردار است و اپراتورها باید با ملاحظات فنی و مقرراتی بهروز باقی بمانند تا رشد صادرات با کمترین اختلال و بالاترین ایمنی ادامه یابد.
