در رویداد «خنثیسازی کربن عملیات اصلی» که امروز، ۱۷ اوت ۲۰۲۶، برگزار شد، غول باتریسازی چین، CATL، اعلام کرد که تا پایان سال ۲۰۲۵ به بیکربن شدن در عملیات هستهای خود دست یافته است؛ موفقیتی که شرکت را به تنها بازیگر صنعت باتری در جهان تبدیل میکند که در مقیاس محمولههای در سطح تراوات-ساعت (TWh) توانسته بیکربن بودن عملیات اصلی را محقق کند.
گزارش رسمی و چارچوب استراتژیک کاتل
کاتل که از سال ۲۰۲۳ استراتژی صفر-کربن را کلید زده بود، هدف میانمدت خود را بیکربنسازی عملیات اصلی تا سال ۲۰۲۵ و هدف بلندمدت خود را رسیدن به خنثیسازی کربن در سراسر زنجیره ارزش تا سال ۲۰۳۵ اعلام کرد. در این مراسم همچنین نمود راهکارهای اجرایی و نقشه راه شرکت برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای در کل چرخه عمر محصولات باتری بهطور سیستماتیک افشاء شد.
تصدیقها، کارخانهها و جریان برق صفر-کربن
تا پایان سال ۲۰۲۵، بیست کارخانه باتری کاتل گواهی ISO 14068-1 را بهعنوان «کارخانههای صفر-کربن» دریافت کردهاند؛ ضمن اینکه سهم برقِ دارای منشأ صفر-کربن در عملیات هستهای شرکت به ۱۰۰ درصد رسیده است. این اقدام نشان میدهد که تمام مصرف برق مرتبط با خطوط تولید اصلی شرکت از منابع تجدیدپذیر یا قراردادهای تضمین منبع پاک تأمین میشود.
آمار تولید و رشد بازار
در سال ۲۰۲۵، کاتل ۷۴۸ گیگاواتساعت (GWh) باتری تولید کرد. میان سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵، فروش باتریهای لیتیم-یون این شرکت ۲.۳ برابر افزایش یافت و بدین ترتیب کاتل جایگاه لیدری جهانی بازار را حفظ کرده است. شرکت با تکیه بر این ظرفیت تولید بالا، همچنان سهم قابلتوجهی از تقاضای جهانی و داخلی بازار باتری خودروهای برقی را تأمین میکند.
ابزارها، حسابداری کربن و کاهش انتشار
برای مدیریت دقیقتر انتشار، کاتل در سال ۲۰۲۲ سیستم مدیریتی «زنجیره کربن کاتل» (CATL Carbon Chain) را توسعه داد؛ ابزاری که تقریباً ۴۰ فرایند تولیدی و مواد upstream را مورد ممیزی قرار داده و بیش از ۱۰۰۰ مدل محصول و ماده خام را شبیهسازی نموده است. شاخصهای کلیدی عملکرد از سال ۲۰۲۳ شامل موارد زیر است:
– مصرف تجمعی برق صفر-کربن: بیش از ۱۸ میلیارد کیلوواتساعت.
– بهبود بهرهوری انرژی: کاهش ۲۸ درصدی مصرف انرژی واحدی در واحدهای تولیدی نسبت به سال ۲۰۲۲.
– شدت انتشار: کاهش تقریبی ۷۷ درصدی شدت انتشار کربن طی دو سال.
– کاهش کل انتشار: کاهش تجمعی بیش از ۱۰ میلیون تن معادل دیاکسیدکربن.
دیدگاه رهبری و اهمیت تجاری صفر-کربن شدن
رابین زنگ، رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل CATL، در این مراسم تصریح کرد: «صفر-کربن تنها یک مأموریت نیست بلکه تواناییای است که از طریق عمل شکل گرفته و یک فرصت بزرگ توسعهای محسوب میشود.» او همچنین بر عزم شرکت برای تبدیل شدن به یکی از شرکتهای پیشرو فناوری صفر-کربن در جهان تأکید کرد. این اظهارات نشان میدهد دیدۀ هیئتمدیره به مسئله فراتر از مسئولیت اجتماعی است و آن را بخشی از مزیت رقابتی و راهبرد رشد آتی میداند.
تمرکز بر زنجیره ارزش؛ چالش بزرگ تا ۲۰۳۵
با اطمینان از بیکربن بودن عملیات داخلی، اکنون کاتل جمعیت نگاه خود را به زنجیره ارزش گستردهتر دوخته است. در حال حاضر بیش از ۸۰ درصد از انتشار گازهای گلخانهای در چرخه کامل عمر محصولات کاتل از زنجیره تأمین نشأت میگیرد و میزان انتشار کربن در زنجیره تأمین بیش از پنج برابر انتشارات عملیات اصلی شرکت است؛ یعنی بخش اعظم اثر زیستمحیطی خارج از دروازههای کارخانه رخ میدهد.
برای ردیابی و شفافسازی این انتشارات، کاتل نخستین پلتفرم ردپای کربن سرتاسر-پیوند صنعت باتری را ساخته که از استخراج مواد معدنی تا پالایش مواد خام، سنتز مواد و ساخت قطعات را پوشش میدهد. این پلتفرم تاکنون حسابرسی دادههای کربنی بیش از ۱۰۰ تأمینکننده هستهای Tier-1 را تکمیل کرده است.
محورهای نقشه راه ۲۰۳۵ و اقدامات عملیاتی
نقشه راه کاتل برای رسیدن به خنثیسازی کربن در زنجیره ارزش تا سال ۲۰۳۵ روی چهار محور کلیدی متمرکز است: تحقیق و توسعه مواد خام، تولید مواد خام، حملونقل و لجستیک، و بازیافت. به عنوان بخشی از این ابتکار، کاتل درصدد انتشار «راهنمای خرید سبز» است که شاخصهایی مانند ردپای کربن، نسبت مصرف انرژی تجدیدپذیر و مصرف انرژی واحدی را بهعنوان معیارهای پذیرش و ممیزی تأمینکنندگان لحاظ میکند.
هوانگ بین، رئیس مرکز خرید کاتل، برنامه توانمندسازی زنجیره تأمین صفر-کربن را معرفی کرد که از همکاری عمیق کاهشی انتشار با ۳۰ تأمینکننده اصلی آغاز خواهد شد. این طرح شامل انتقال تکنولوژی، حمایت فنی و اقدامات مشترک برای تغییر منابع انرژی و بهینهسازی مصرف در تأمینکنندگان است.
علاوه بر این، کاتل پیشنهاد تأسیس «پلتفرم همافزایی اکولوژیک صفر-کربن صنعت باتری لیتیم جهانی» را ارائه کرده تا استانداردهای مشترک و همکاریهای فنی بین شرکا را تسهیل کند؛ اقدامی که میتواند نقش مهمی در همگونسازی روشهای محاسبه و شفافسازی انتشار در سطح صنعت ایفا کند.
فشارهای نظارتی بینالمللی؛ دروازه سبز اتحادیه اروپا
شتاب کاتل برای خنثیسازی زنجیره ارزش تا حد زیادی به قوانین سختگیرانه بینالمللی برمیگردد، بهویژه مقررات جدید اتحادیه اروپا در حوزه باتری و ضایعات باتری. انتظار میرود بین سالهای ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ اتحادیه اروپا محدودیتهای ردپای کربن را بهعنوان پیشنیاز الزامی برای ورود باتریها به بازار خود اجرا کند؛ محدودیتهایی که ورود محصولات با ردپای کربنی بالا را محدود خواهد نمود.
پکن نیز از این تحولات بینصیب نمانده؛ وزارت صنعت و فناوری اطلاعات چین اعلام کرده که برنامه پایلوتی از سال ۲۰۲۶ آغاز میشود که در آن سازندگان باتری نیروی محرکه وسایل نقلیه جدید باید ردپای کربنی محصولات خود را گزارش دهند. قوانین اتحادیه اروپا بهطور مشخص گزارشدهی جامع از کل ردپای کربن باتری و ارائه مستندات پشتیبان از طریق لینکهای قابل دسترس و دادههای تفصیلی در چهار مرحله چرخه عمر — استخراج و پیشپردازش مواد خام، تولید، توزیع و حملونقل، و جمعآوری و بازیافت — را طلب میکند.
در این چارچوب، دستیابی به خنثیسازی کربن دیگر یک هدف داوطلبانه یا صرفاً مسئولیت اجتماعی شرکتی نیست بلکه «بلیط اجباری» برای دسترسی به بازارهای بینالمللی تلقی میشود. دورههای انتقالی بین فازهای اجرایی نیز تنها ۱۸ ماه طول میکشد که فرصت سازگاری را فشرده و محدود میسازد.
دیدگاههای استراتژیک و رقابتی
منگ شیانگفنگ، دستیار رئیس هیئت مدیره کاتل، در کنفرانس جهانی باتری نیرو در سال ۲۰۲۳ گفته بود که تطابق با مقررات بینالمللی پایه و اساس توسعه بینالمللی است؛ اما او افزوده بود که کاتل بهعنوان رهبر صنعتی قصد دارد فراتر از انطباق صرف حرکت کند و فعالانه در تحقیق و تدوین استانداردها و سیاستهای کربنی جهانی مشارکت داشته باشد. این رویکرد نشان میدهد کاتل نه تنها برای برآورده ساختن ملزومات قانونی تلاش میکند، بلکه میخواهد معیارها را شکل بدهد و از این طریق مزیت رقابتی بلندمدت ایجاد کند.
جایگاه بازار و مزیت رقابتی فعلی
از منظر سهم بازار، کاتل نسبت به رقبای خود فاصله قابل توجهی دارد: در سهماهه اول ۲۰۲۶ سهم تولید در بازار داخلی باتری خودروهای برقی این شرکت به ۵۰.۱ درصد رسیده است، طبق آمار انجمن خودروی مسافری چین. بر اساس دادههای آژانس بینالمللی SNE Research، در نیمه اول سال ۲۰۲۶ سهم کاتل از نصب باتریهای لیتیمی نیرو در سطح جهان ۳۹.۹ درصد بوده و این شرکت برای نهمین سال پیاپی در صدر این رتبهبندی قرار گرفته است.
این جایگاه قدرتمند تولید و نصب، به کاتل امکان میدهد که سرمایهگذاریهای سنگین در زیرساختهای پاک و همکاریهای گسترده با تأمینکنندگان را توجیه اقتصادی کند و سرعت تبدیل به اکوسیستم صفر-کربن را افزایش دهد؛ کاری که برای بسیاری از بازیگران کوچکتر صنعتی دشوارتر خواهد بود.
نتیجهگیری تحلیلی و معنای صنعتی
اعلام رسمی بیکربن شدن عملیات اصلی کاتل تا پایان ۲۰۲۵ یک نقطه عطف فناورانه و تجاری برای صنعت باتری تلقی میشود. از منظر فنی، رسیدن به مصرف برق ۱۰۰ درصد صفر-کربن در خطوط تولید اصلی و کاهش شدید شدت انتشار نشاندهنده پیادهسازی موفق تکنیکها و سرمایهگذاریهای انرژی پاک، بهینهسازی فرایند و حسابداری دقیق انتشار است. از منظر بازار، این اقدام یک ابزار قدرتمند برای تضمین دسترسی به بازارهای سختگیر جهانی، بهویژه اتحادیه اروپا، و همچنین برای ایجاد فشار رقابتی بر تأمینکنندگان و رقبا به شمار میآید.
با وجود این دستاوردها، آزمون اصلی اکنون در زنجیره تأمین و در تعامل با هزاران تأمینکننده و بازیگر استخراج و پالایش مواد خام است؛ جایی که نیاز به استانداردسازی، پلتفرمهای دادهای قابل اتکا و سرمایهگذاری مشترک محسوستر است. پیشرفت کاتل میتواند ردپایی برای صنعت فراهم سازد، اما تحقق هدف ۲۰۳۵ نیازمند همکاری فرابخشی و سیاستگذاری هماهنگ در سطح بینالمللی خواهد بود.
در نهایت، ترکیب فشارهای مقرراتی، انتظارات بازار و ظرفیت بالای تولید، کاتل را در موقعیتی قرار داده تا نه تنها با الزامات انطباق کند بلکه استانداردهای جدیدی را برای صنعت باتری جهان تعیین نماید؛ روندی که میتواند مسیر توسعه خودروهای برقی و اقتصاد مواد خام مرتبط را در دهه آینده تحت تأثیر قرار دهد.
