هر شهروندی که قصد خرید خودرو صفر کیلومتر از کارخانه را دارد، ناگزیر با هزینهای پنهان به نام «گواهی اسقاط» روبهرو میشود؛ هزینهای که در روزهای اخیر بهشدت جهش کرده و قیمت نهایی ایرانخودرو، سایپا، بهمنموتور و سایر خودروسازان را بالا برده است. اما این گواهی دقیقا چیست، چرا ناگهان گران شده و چه تاثیری بر جیب خریداران گذاشته است؟
بر پایه ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، هر فردی که خودرو نو شمارهگذاری میکند، باید معادل تعداد مشخصی گواهی اسقاط ارائه دهد. این گواهی در واقع تاییدیهای رسمی است که نشان میدهد یک خودرو فرسوده از چرخه تردد خارج شده و لاشه آن به مراکز مجاز اسقاط تحویل داده شده است. به زبان سادهتر، دولت برای جلوگیری از افزایش بیرویه خودروهای فرسوده در جادهها و کاهش آلودگی هوا، ورود هر خودرو تازه را منوط به خروج یک خودرو کهنه کرده است. پیش از این، ارزش مبنای هر گواهی حدود ۲۵ میلیون تومان بود و تعداد گواهی موردنیاز برای خودروهای سواری تولید داخل تنها ۰.۲۵ عدد بود؛ اما اکنون این معادلات بهکلی تغییر کرده است.
با ابلاغ آییننامه اصلاحی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو در شهریور ۱۴۰۵، ارزش مبنای هر گواهی اسقاط از ۲۵ میلیون تومان به ۶۰ میلیون تومان رسید. افزون بر این جهش قیمتی، تعداد گواهی موردنیاز برای برخی ردههای خودرویی نیز افزایش یافت. برای نمونه، خودروهای مونتاژی که پیشتر به ۱.۵ گواهی نیاز داشتند، اکنون باید ۳ گواهی ارائه دهند و تاکسیها از ۰.۲۵ گواهی به ۱.۵ گواهی رسیدند. ترکیب این دو عامل، هزینه اسقاط را برای مصرفکننده نهایی بهطور چشمگیری بالا برده است.
از روز پنجشنبه ۱۲ شهریور ۱۴۰۵، ایرانخودرو و سایپا قیمت مصرفکننده محصولات خود را افزایش دادند. در ایرانخودرو، خودروهای سواری تولید داخل تا ۴۲.۵ میلیون تومان، خودروهای مونتاژی تا ۱۴۷.۹ میلیون تومان و تاکسیها تا ۹۱.۴ میلیون تومان گرانتر شدند. سایپا نیز قیمت چهار محصول پرفروش خود را بازنگری و به شبکه نمایندگیها ابلاغ کرد. نکته کلیدی آنکه این افزایش، ناشی از بالا رفتن قیمت کارخانهای خودرو نیست، بلکه مستقیما از محل هزینه گواهی اسقاط و شمارهگذاری به فاکتور خریدار اضافه شده است. این در حالی است که افزایش هزینه مذکور همزمان با افزایش شدید نرخ دلار در بازار بود که بسیاری از مشتریان فکر میکنند افزایش نرخ دلار باعث گرانی قیمت خودرو در کارخانه شده است. در حالی که این دو به یکدیگر ارتباطی ندارند و تنها همزمانی رخ داده است.
ایرانخودرو اعلام کرده مشتریانی که تا ۱۱ شهریور ۱۴۰۵ مشمول تعهدات معوق بودهاند، همچنان با نرخ قدیم ۳۵ میلیون تومانی محاسبه میشوند؛ اما نرخ مصرف گواهی آنها مطابق ضوابط جدید تعیین خواهد شد. همچنین متقاضیان طرح جایگزینی خودرو فرسوده که خودروی آنها از ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ به بعد پذیرش شده، مشمول مبالغ جدید هستند. در حال حاضر نیز بسیاری از خودروسازان پرداخت مابهالتفاوت را در سامانههای فروش خود فعال کردهاند و مشتریان برای تحویل خودرو حتما باید الباقی هزینه اسقاط را واریز کنند.
