سالهاست آزادسازی واردات خودرو بهعنوان نسخه اصلی شکستن انحصار و کاهش قیمت در بازار ایران مطرح میشود؛ اما تجربه عملی نشان داده فاصله میان «ورود خودروی خارجی» و «رقابت واقعی» بسیار عمیقتر از تصورات اولیه است.
خودرویی که در بازارهای جهانی محصولی میانرده به شمار میرود، پس از عبور از فیلترهای حقوق ورودی، مالیات، عوارض گمرکی، هزینه حملونقل و حاشیه سود واردکننده، به کالایی چند میلیارد تومانی تبدیل میشود. در سال ۱۴۰۵، نرخ حقوق ورودی خودروهای سواری بسته به حجم موتور و نوع قوای محرکه تا ۱۶۵ درصد گزارش شده است. در چنین شرایطی، خودروی وارداتی نه رقیب خودروی داخلی، بلکه گزینهای لوکس و دور از دسترس اکثر خریداران است.
محدودیت در تعداد، برند و مدل خودروهای مجاز برای واردات، عملا این محصولات را به کالای کمیاب بدل کرده است. وقتی تقاضای بالقوه بازار چند برابر عرضه واقعی باشد، خودروی وارداتی بهجای ایفای نقش ترمز قیمت، خود به دارایی سرمایهای تبدیل میشود. حتی برنامه واردات خودروهای کارکرده نیز به دلیل قیمت تمامشده بالا نتوانسته انگیزه کافی برای واردکنندگان ایجاد کند.
ابهام در نرخ تعرفهها و گزارشهای مربوط به اعمال تعرفه صددرصدی در شهریور ۱۴۰۵ تا مخالفت مجلس با این طرح، همگی نشاندهنده بیثباتی سیاست تجاری است. هرچه هزینه ورود خودرو بالاتر رود، فاصله قیمت داخلی با بازار جهانی بیشتر شده و فشار رقابتی بر خودروساز داخلی کاهش مییابد.
برای آنکه واردات واقعا قیمتها را بشکند، سه عامل باید همزمان محقق شوند: عرضه مستمر و گسترده در ردههای مختلف قیمتی، منطقیشدن هزینه تمامشده از طریق تعرفه متعادل، و ایجاد شبکه خدمات پسازفروش پایدار. حذف هر یک از این سه رکن، اثرگذاری دو رکن دیگر را نیز خنثی میکند.
واردات خودرو معجزه نمیکند؛ اما اگر بهجای رویدادی مقطعی به رقابتی پایدار تبدیل شود، میتواند خودروساز داخلی را ناگزیر از ارتقای کیفیت و تعدیل قیمت کند. تا آن زمان، واردات بیشتر شبیه افزودن چند گزینه گران به ویترین بازار است تا شکستن واقعی انحصار. در نهایت، بازار خودرو ایران بیش از هر چیز به شفافیت، ثبات و رقابت واقعی نیاز دارد. واردات خودرو اگر با برنامهریزی بلندمدت، تعرفه منطقی و عرضه مستمر همراه شود، میتواند نقطه عطفی در تاریخ صنعت خودرو کشور باشد؛ اما اگر همچنان در چرخه آزمون و خطا و تصمیمات لحظهای باقی بماند، تنها بر حجم ابهامات بازار خواهد افزود. آینده قیمت خودرو در ایران نه با وعده، بلکه با اجرای درست و پایدار سیاستها رقم خواهد خورد.
نظر شما چیست؟ آیا واردات خودرو توانسته انتظارات شما را برآورده کند یا همچنان بازار خودرو ایران را گرفتار انحصار میدانید؟ دیدگاه خود را با ما و سایر خوانندگان در میان بگذارید.
