در راستای سیاست‌های کلان کشور برای معکوس کردن روند مهاجرت و بهره‌مندی از ظرفیت‌های علمی متخصصان ایرانی غیرمقیم، هیئت وزیران آیین‌نامه جدیدی را به تصویب رساند که مشوق‌های بی‌سابقه‌ای را برای بازگشت این سرمایه‌های فکری به وطن ارائه می‌دهد. شاخص‌ترین بند این مصوبه، اعطای امتیاز ویژه برای واردات خودرو است.
معافیت گمرکی؛ واردات یک دستگاه خودرو با سود بازرگانی صفر درصد
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، با اعلام خبر تصویب «آیین‌نامه حمایت از نخبگان خارج از کشور» در هیئت دولت، گام عملی پاستور برای جذب متخصصان را تشریح کرد. بر اساس این طرح، نخبگانی که تصمیم به بازگشت و فعالیت در داخل کشور بگیرند، مجاز خواهند بود یک دستگاه خودروی سواری را با سود بازرگانی صفر درصد وارد نمایند.
اگرچه حذف سود بازرگانی، بخش عمده‌ای از هزینه‌های گمرکی را کاهش داده و قیمت تمام‌شده خودرو را به‌طور چشمگیری برای نخبگان ارزان‌تر می‌کند، اما متقاضیان باید توجه داشته باشند که این معافیت به معنای ترخیص کاملا رایگان نیست؛ سایر مبالغ قانونی شامل مالیات‌ها، عوارض هلال احمر، راهنمایی و رانندگی و هزینه‌های شماره‌گذاری بر اساس ضوابط اجرایی که به‌زودی اعلام می‌شود، کماکان پابرجا خواهد بود.
نگاهی به تجربه‌های گذشته؛ از مستطیل سبز تا سنگر علم
اعطای مجوزهای خاص برای ورود خودرو به کشور، پیش از این نیز در قاب تصمیمات دولتی تکرار شده است. بارزترین نمونه آن، اهدای حواله واردات خودرو به ملی‌پوشان فوتبال پس از راهیابی به جام جهانی ۲۰۱۴ میلادی بود.
دولت در سال ۱۴۰۱ نیز مصوبه مشابهی را برای کادر فنی و بازیکنان تیم ملی فوتبال به تصویب رساند؛ هرچند آن مصوبه به دلیل چالش‌های حقوقی و با رای هیئت عمومی دیوان عدالت اداری ابطال شد. اکنون دولت با تکیه بر تجارب گذشته، تلاش دارد این بار فرآیند قانونی تخصیص این امتیاز به جامعه نخبگان را بدون ایرادات ساختاری پیش ببرد.
بسته‌ای فراتر از خودرو؛ حمایت‌های مسکن و استارت‌آپ‌ها
امتیازات پیش‌بینی‌شده در این آیین‌نامه تنوع بالایی دارد و تنها به حوزه خودرو محدود نمی‌شود. دولت در نظر دارد امنیت شغلی و معیشتی نخبگان بازگشته را از دو مسیر اصلی دیگر نیز تامین کند:
- حمایت از کارآفرینی: ارائه تسهیلات مادی و معنوی ویژه از سوی صندوق نوآوری و شکوفایی جهت راه‌اندازی و توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان.
- تسهیلات رفاهی: تخصیص اولویت‌دار زمین و اعطای تسهیلات ویژه در قالب طرح نهضت ملی مسکن برای حل دغدغه سکونت نخبگان.
این رویکرد جامع نشان‌دهنده عزم جدی برای فراهم‌سازی بستر مناسب زیست‌بوم فناوری و نوآوری توسط متخصصان بازگشته به کشور است.
