وقتی تورم سالانه گروه وسایل نقلیه از ۱۳۵ درصد عبور می‌کند و قیمت خودروهای صفرکیلومتر پیوسته افزایش می‌یابد، خرید خودروی نو برای بخش قابل‌توجهی از خانوارها دشوارتر می‌شود. در چنین شرایطی، بازار خودروهای کارکرده به مقصد اصلی بسیاری از متقاضیان تبدیل شده است؛ تغییری که بیش از یک جابه‌جایی ساده میان دو بخش بازار، نشان‌دهنده تحول در الگوی مصرف خانوارهاست.
بر اساس داده‌های آماری شهریورماه، تورم نقطه‌به‌نقطه در گروه «خرید وسایل نقلیه» به ۱۳۵.۷ درصد رسیده است. به این ترتیب، خریداران برای تهیه خودرویی مشابه با سال گذشته باید بیش از دو برابر هزینه کنند. این فاصله میان درآمد خانوار و قیمت خودروهای نو، متقاضیان را به سمت گزینه‌های کارکرده سوق داده است.
رصد آگهی‌های فروش در هفته‌های اخیر، تنوع قابل‌توجه قیمت‌ها را نشان می‌دهد. یک پراید صندوق‌دار مدل ۱۳۸۸ با کارکرد بیش از ۴۰۰ هزار کیلومتر و بدنه دوررنگ، حدود ۵۰۵ میلیون تومان قیمت‌گذاری شده است. در مقابل، پژو ۲۰۶ تیپ ۲ مدل ۱۳۹۸ با کارکرد ۱۸۰ هزار کیلومتر و بدنه بی‌رنگ، حدود یک‌میلیارد و ۳۷۰ میلیون تومان قیمت دارد. کوییک R مدل ۱۴۰۰ با کارکرد ۲۹ هزار کیلومتر نیز حدود یک‌میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان آگهی شده است. این ارقام قیمت‌های پیشنهادی فروشندگان هستند و لزوما با قیمت نهایی معاملات مطابقت ندارند.
چرا تقاضا به سمت خودروهای کارکرده رفته است؟
رشد قیمت خودروهای صفرکیلومتر، مهم‌ترین عامل انتقال تقاضا به بازار دست‌دوم محسوب می‌شود. گروهی از خریداران که پیش‌تر توانایی خرید خودروی نو را داشتند، اکنون به گزینه‌های کارکرده روی آورده‌اند. گروه دیگری نیز با بودجه محدود، خرید خودرویی کارکرده با امکانات یا کلاس بالاتر را به خودروی صفر اقتصادی ترجیح می‌دهند.
در نتیجه، بازار دست‌دوم طیف گسترده‌ای از متقاضیان را در بر گرفته است؛ از خریداران خودروهای اقتصادی با بودجه چندصد میلیون تومانی تا مشتریانی که برای مدل‌های جدیدتر، مبالغ میلیاردی هزینه می‌کنند.
بازار خودروهای کارکرده برخلاف بازار خودروهای صفرکیلومتر، از الگوی قیمت‌گذاری یکسانی پیروی نمی‌کند. دو خودرو با مدل و سال ساخت مشابه ممکن است به دلیل تفاوت در میزان کارکرد، وضعیت بدنه، قطعات تعویضی، سابقه تصادف و کیفیت نگهداری، صدها میلیون تومان اختلاف قیمت داشته باشند.
برای مثال، قیمت پژو ۲۰۶ تیپ ۲ کارکرده در گزارش‌های ابتدای مهرماه از حدود ۷۱۵ میلیون تا یک‌میلیارد و ۳۵۰ میلیون تومان متغیر بوده است. این فاصله نشان می‌دهد که در بازار دست‌دوم، خریدار علاوه بر مدل خودرو، وضعیت فیزیکی و سابقه آن را نیز خریداری می‌کند.
با افزایش این اختلاف قیمت‌ها، تشخیص رنگ‌شدگی پنهان، تعویض قطعات و آثار تصادفات بازسازی‌شده اهمیت بیشتری یافته است. در همین راستا، حسین جوانمرد، رئیس اتحادیه نقاشان خودروی تهران، از راه‌اندازی رسته جدید «بررسی و مشاوره خدمات رنگ خودرو» خبر داده است.
واحدهای فعال در این رسته صرفا وضعیت رنگ و بدنه خودرو را پیش از معامله بررسی می‌کنند و خدمات تعمیراتی ارائه نمی‌دهند. به گفته جوانمرد، ضوابط ۱۵بندی برای فعالیت این واحدها تدوین شده و برگه‌های کارشناسی تحت نظارت اتحادیه، هولوگرام خواهند داشت. این هولوگرام به معنای تایید فنی نتیجه کارشناسی از سوی اتحادیه نیست، بلکه برای شناسایی واحد صادرکننده و پیگیری شکایات احتمالی به کار می‌رود.
کارشناسان تاکید دارند که تصمیم‌گیری بر اساس قیمت آگهی کافی نیست. بررسی کارکرد واقعی، وضعیت رنگ و بدنه، سابقه تصادف، سلامت شاسی و ستون‌ها و اصالت قطعات تعویضی، از مهم‌ترین مراحل پیش از خرید هستند. همچنین، موتور، گیربکس، سیستم تعلیق و تجهیزات برقی باید توسط کارشناس معتبر بررسی شوند.
بی‌توجهی به این موارد می‌تواند زیان مالی قابل‌توجهی به خریدار تحمیل کند؛ زیرا اختلاف ارزش یک خودروی سالم و بی‌رنگ با نمونه‌ای تصادفی و بازسازی‌شده، گاهی به ده‌ها یا صدها میلیون تومان می‌رسد.
واردات خودروهای کارکرده و چشم‌انداز بازار
از شهریورماه امسال، فرآیند ثبت سفارش واردات خودروهای کارکرده وارد مرحله اجرایی شده است. با این حال، حجم خودروهای وارداتی هنوز به اندازه‌ای نرسیده که تاثیر محسوسی بر قیمت‌های بازار داخلی داشته باشد. در صورت تداوم و گسترش واردات، تنوع انتخاب خریداران در میان‌مدت افزایش می‌یابد و ممکن است بخشی از فشار تقاضا بر بازار داخلی تعدیل شود.
در مجموع، بازار خودروهای کارکرده در مهرماه ۱۴۰۵ تحت تاثیر دو روند قرار دارد: افزایش قیمت خودروهای صفرکیلومتر که تقاضا را به سمت مدل‌های دست‌دوم سوق می‌دهد و افزایش ریسک خرید در بازاری که قیمت‌گذاری آن به وضعیت هر خودرو وابستگی زیادی دارد. نظر شما در خصوص بازار خودرو ایران چیست و چه انتظاری از آینده آن دارید؟ نظرات ارزشمند خود را از طریق بخش دیدگاه‌ها با ما و کاربران چرخان در میان بگذارید.
