در سالهای اخیر، با شتاب گرفتن روند برقیسازی صنعت خودروسازی در سطح جهان، شاهد افزایش چشمگیر تعداد خودروهای برقی (EV) در جادهها و پارکینگها هستیم. به موازات رشد تقاضا برای این وسایل نقلیه پاک، بحث پیرامون زیرساختهای لازم برای شارژ آنها، بهویژه در محیط منزل، اهمیت فزایندهای پیدا کرده است. دیگر دوران شارژرهای ساده و ابتدایی که تنها وظیفه انتقال برق را بر عهده داشتند، به سر آمده است.
با توجه به الزامات قانونی جدیدی که در برخی کشورها وضع شده، بهخصوص در بریتانیا که استفاده از این نوع دستگاهها را اجباری کرده است، اکنون سؤال کلیدی این است: شارژر هوشمند دقیقا چیست؟ این فناوری پیشرفته چگونه کار میکند و چه نقش حیاتی در مدیریت بهینه مصرف انرژی، کاهش هزینهها و یکپارچهسازی خودروهای برقی با شبکه برق سراسری در راستای تحول بزرگ انرژی ایفا خواهد کرد؟ در این مقاله به بررسی جامع این دستگاههای هوشمند و دلایل ضرورت وجود آنها خواهیم پرداخت البته توجه داشته باشید که در حال حاضر امکان استفاده کامل از تمام قابلیتهای این تکنولوژی در ایران وجود ندارد و این مقاله صرفا با هدف آشنایی با شارژرهای هوشمند نگارش شده است.
در برخی کشورها نظیر بریتانیا، قانون الزام میکند که شما حتما باید از یک شارژر هوشمند به جای شارژرهای عادی استفاده نمایید.
با توجه به اینکه تعداد خودروهای برقی که در بریتانیا و همچنین در سرتاسر جهان به فروش میرسند، روز به روز در حال افزایش است، تعداد بیشتری از ما به این فکر میافتیم که یک «والباکس» (Wallbox) یا همان پریزهای شارژ خودروهای برقی که روی دیوار نصب میشوند را در کنار خانههایمان نصب کنیم.
اگر در طول یک یا دو سال گذشته دستگاه شارژری را خریداری کرده باشید، به احتمال زیاد آن یک شارژر «قدیمی» یا «معمولی» است که تنها با یک کابل به خودرو متصل شده و صرفا کارش انتقال برق به باتری خودرو است. در بهترین حالت و نهایت امکانات، شاید بتوانید یک زمانسنج (تایمر) برای شروع شارژ آن تنظیم نمایید.
در حال حاضر در برخی کشورها سازندگان مسکن موظف به نصب یک نقطه شارژ خانگی برای خودروهای برقی در تمامی ساختمانهای نوساز هستند که امیدواریم این قانون در ایران نیز اجباری شود. علاوه بر این، در سطح کشورهای اروپایی و آمریکایی یک قانون جدید به تصویب رسید که بر اساس آن، تمامی شارژرهای خانگی خودروهای برقی که از این به بعد به فروش میرسند، باید از نوع «شارژر هوشمند» باشند.
شارژر هوشمند دقیقا چیست؟
یک شارژر هوشمند یا محل شارژ خانگی هوشمند یا والباکس فرقی نمیکند آن را با چه نامی خطاب کنید، دستگاهی است که یک اتصال دادهای (Data Connection) با خود خودرو، شبکه سراسری برق کشور (Grid) و همچنین شرکت تامینکننده انرژی شما برقرار مینماید. درست مانند کنتورهای هوشمند برق یا گاز منزل شما، با این شارژر نیز شما دید و کنترل بسیار بیشتری بر روند شارژ خودروی برقی خود خواهید داشت. به علاوه، این فناوری هوشمند، امکان کنترل از راه دور کل سیستم را هم توسط شما و هم توسط شرکت تامینکننده انرژیتان فراهم میسازد.
از آنجایی که شارژرهای خانگی معمولا با سرعتی بسیار پایینتر از دستگاههای «سریع» (Rapid) که در اکثر ایستگاههای شارژ یا پارکینگ فروشگاههای عمومی میبینید، خودروی شما را شارژ میکنند، برخی از شارژرهای هوشمند از قابلیت «تقویتکننده» (Boost) نیز برخوردار هستند. این قابلیت به شما کمک میکند تا در صورتی که نیاز دارید زودتر از زمان برنامهریزیشده خانه را ترک کنید، سرعت شارژ را به صورت موقت افزایش دهید.
آیا این بدان معناست که شارژرهای غیرهوشمند نیز وجود دارند؟
همانطور که پیشتر اشاره شد، شارژرهای قدیمی فاقد فناوری اتصال به شبکه و داده هستند. این دستگاهها به سادگی، زمانی که شما کابل را به خودرو متصل میکنید، برق را از منبع تغذیه خانگی شما دریافت و به خودرو منتقل میکنند. هوشمندی این نوع شارژرها در حد یک پریز برق معمولی سه شاخه است و هیچ قابلیت خاصی فراتر از آن ارائه نمیدهند.
پس این شارژرهای هوشمند چگونه کار میکنند؟ و چرا من به یکی از آنها نیاز دارم؟
شارژرهای هوشمند سریعترین راه برای کاهش چشمگیر هزینههای جاری خودروی برقی شما هستند، بهویژه به این دلیل که افزایشهای اخیر و چشمگیر قیمت انرژی در اروپا، هزینه استفاده از برخی نقاط شارژ عمومی را به طرز سرسامآوری بالا برده است.
هنگامی که شما خودروی خود را به شارژر متصل میکنید، شارژر هوشمند ممکن است دارای یک صفحه نمایش لمسی برای کنترل باشد یا نباشد، اما در هر صورت همواره یک اپلیکیشن همراه خواهد داشت که با استفاده از آن میتوانید زمان و سرعت شارژ را از راه دور کنترل نمایید.
اتصال این دستگاه به شبکه سراسری برق و شرکت تامینکننده انرژی، در آیندهای نه چندان دور این امکان را فراهم میآورد که خودروی شما بتواند انرژی تولید شده از منابع سبز مانند توربینهای بادی را جذب کند. در واقع، این قابلیت خودروی شما را به یک منبع تغذیه بزرگ (پاور بانک) تبدیل میکند. با متصل شدن تعداد بسیار زیادی از خودروهای برقی به شبکه، این کار در سطح ملی و گسترده امکانپذیر خواهد شد که نویدبخش دوران هیجانانگیزی است.
بنابراین، دولت بریتانیا با هدف آمادگی برای «انتقال بزرگ الکتریکی سال ۲۰۳۰» (که البته نام رسمی و واقعی برای این طرح نیست)، قانون مربوط به هوشمندسازی تمامی شارژرها را به تصویب رسانده است. هدف از این اقدام، بدون شک جلوگیری از یک «فاجعه قطعی برق بزرگ» است که ممکن است در صورت تلاش همزمان همه برای شارژ کردن خودروهایشان رخ دهد. موضوعی که میتواند در ایران نیز بسیار کاربردی باشد. زیرا بخش زیادی از کمبود انرژی در ساعات پیک مصرف تابستان میتواند از این طریق جبران گردد.
نصب یک شارژر هوشمند چقدر برای من هزینه خواهد داشت؟
این هزینه میتواند متفاوت باشد و به میزان اهمیت شما به ظاهر دستگاه و اینکه آیا به ویژگیهای اضافی که در بالا توضیح داده شد نیاز دارید یا خیر، بستگی دارد. برخی مدلها ممکن است با قیمتی کمتر از ۳۵۰ پوند (حدود ۲۸ میلیون تومان) به فروش برسند.
برخی مدلهای دیگر، قیمتی بالغ بر ۱۰۰۰ پوند (حدود ۸۰ میلیون تومان) دارند، اما در عوض، انتخابهای متنوعی از نظر رنگ و سبک به شما میدهند تا بتوانید از طراحیهای ساده و خام، که شبیه به یک جا مایع دستشویی روی دیوار پارکینگ هستند، اجتناب کنید.
آیا این شارژرها هزینه شارژ من را ارزانتر خواهند کرد؟
به احتمال زیاد بله. وقتی صحبت از هزینهای میشود که برای شارژ میپردازید، تمامی نقاط شارژ هوشمند به شما کمک میکنند تا این هزینه را کنترل کنید. شب به عنوان بهترین زمان برای شارژ یک خودروی برقی در نظر گرفته میشود، زیرا در این ساعات میزان تقاضای برق پایینتر بوده و در نتیجه، قیمت برق نیز ارزانتر است. در ایران نیز نرخ برق در نیمه شب بسیار ارزانتر است و اگر در این ساعات خودرو خود را شارژ کنید با قبض برق ارزانتری روبهرو خواهید شد.
شش تأمینکننده بزرگ انرژی بریتانیا همگی پیشنهادهای ویژهای برای ارزانتر کردن شارژ خودروهای برقی ارائه کردهاند. البته برخی از این بستهها به دلیل بحران انرژی اخیر متوقف شدهاند.
شارژ خودروی برقی من چقدر طول خواهد کشید؟
عوامل متعددی تعیینکننده این هستند که باتری یک خودروی برقی چقدر زمان برای شارژ مجدد نیاز دارد. از جمله نوع خودروی برقی که شما در حال رانندگی با آن هستید. به عنوان مثال، خودروهای کاملا برقی (Full Electric Cars) معمولا باتریهای بسیار بزرگتری نسبت به خودروهای هیبریدی پلاگین (PHEV) دارند و بنابراین، برای پر شدن کامل به زمان بیشتری نیاز خواهند داشت.
به عنوان یک قاعده کلی، شارژ از صفر تا صد درصد در یک شارژر هوشمند با حداکثر توان ۷ کیلووات، کاری است که باید در طول شب انجام پذیرد.
اما به یاد داشته باشید که شما هرگز با صفر کیلومتر باقیمانده به خانه نخواهید رسید و همچنین بعید است که برای رانندگیهای روزانه، به باتری کاملا پر نیاز داشته باشید، مگر اینکه قصد یک سفر طولانی را داشته باشید.
آیا باید یک شارژر هوشمند متصل (Tethered) بخرم یا غیرمتصل (Untethered)؟
این یک پرسش عالی است. و بخش عمده پاسخ آن به این بستگی دارد که آیا مدل شارژر هوشمندی که انتخاب کردهاید، از ابتدا به شما حق انتخاب میدهد یا خیر. برخی از شارژرهای پیشرفتهتر از نوع متصل (Tethered) هستند (یعنی با کابل مخصوص خود نصب میشوند) تا بتوانند مدیریت توان و ویژگیهای ارائه شده را بهتر انجام دهند. منظور از شارژر متصل شارژرهایی هستند که کابل اتصال به خودرو را روی خودشان دارند.
شارژرهای متصل ممکن است برای برخی افراد ظاهری نازیبا داشته باشند، چرا که کابل آنها در معرض عوامل محیطی قرار میگیرد (مگر اینکه مکانیزم هوشمندانهای برای پنهان کردن آن وجود داشته باشد). با این حال، استفاده از یک شارژر هوشمند غیرمتصل (Untethered) (یعنی فقط یک سوکت دارد) به این معنی است که شما مجبور خواهید بود کابل مخصوص خود را در زیر باران و شرایط سخت، بیشتر از آنچه واقعا انتظار داشتید، از صندوق عقب خودرو بیرون بکشید.
پنلهای خورشیدی در این میان چه نقشی ایفا میکنند؟
استفاده از پنلهای خورشیدی از زمانی که قیمت انرژی در اروپا به شدت افزایش یافته، محبوبیت بیشتری پیدا کرده است، اما گزینههای زیادی برای شارژرهای هوشمندی که با پنلهای خورشیدی سازگار باشند، وجود ندارد. اگر پنلهای خورشیدی دارید یا قصد دارید در پنج سال آینده آنها را نصب کنید، باید شارژر هوشمندی را انتخاب نمایید که به شما کمک کند تا استفاده از هرگونه انرژی مازاد تولیدی را در اولویت قرار دهید.
به عنوان مثال، خانه شما ابتدا تمام انرژی تولید شده توسط پنلهایتان را مصرف خواهد کرد. انرژی اضافی باقیمانده میتواند برای شارژ خودروی برقی شما، گرم کردن آبگرمکن شما (در صورت وجود) یا شارژ منبع ذخیره برق خانگی (در صورت داشتن) استفاده شود. با هدایت انرژی مازاد به سمت خودروی برقی، میتوانید هزینههای شارژ خود را حتی بیشتر از قبل کاهش دهید.
آیا ممکن است شارژ کردن خودرو بر برقرسانی به خانه من تاثیر بگذارد؟
این احتمال وجود دارد، هرچند با وجود یک واحد شارژ هوشمند، خطر وقوع چنین اتفاقی بسیار کم است. این شارژرها دارای مکانیسمهای ایمنی هستند که از «قطع شدن ناخواسته برق» جلوگیری میکنند.
برخی از شارژرهای هوشمند قابلیتهای «توازن بار» (Load-balancing) را ارائه میدهند که اگر در خانه بیش از یک خودروی برقی داشته باشید بسیار مفید است. به زبان سادهتر، این ویژگی به شما کمک میکند تا خودروهای خود را به طور همزمان شارژ کنید بدون اینکه برق کل خانه قطع شود. همچنین، این قابلیت برای سلامت باتری خودروی شما نیز ایمنتر تلقی میشود.
همانطور که مشاهده کردیم، شارژر هوشمند چیزی فراتر از یک وسیله برای تامین انرژی خودروی برقی است؛ بلکه یک جزء حیاتی در اکوسیستم جدید انرژی محسوب میشود که با قوانین جدید، به عنصری ضروری تبدیل شده است. این فناوری، با مدیریت هوشمند زمان شارژ و همکاری با شبکه برق، نهتنها هزینههای جاری شما را به طرز چشمگیری کاهش میدهد، بلکه نقش فعالی در ثبات شبکه برق سراسری در دوران گذار بزرگ به انرژیهای پاک ایفا میکند. تحول از شارژرهای قدیمی به دستگاههای هوشمند، آیندهای را نوید میدهد که در آن رانندگی برقی، هم اقتصادیتر و هم پایدارتر خواهد بود. نظر شما در مورد الزامات قانونی و مزایای شارژرهای هوشمند چیست؟ آیا شما در حال حاضر از این شارژرها استفاده میکنید؟ تجربیات و دیدگاههای خود را در بخش نظرات با ما و دیگر خوانندگان به اشتراک بگذارید.
مطالب مرتبط:
