انتشار آمار جدید عمق ساخت داخل و ارزبری خودروها در سال ۱۴۰۴، دوباره بحث قدیمی صنعت خودرو را زنده کرده است؛ آیا داخلیسازی بیشتر بهمعنای پیشرفت صنعت خودرو است یا گاهی فقط هزینه تولید و فاصله فناوری را افزایش میدهد؟
طبق گزارش مرکز تحقیقات ایران، ایران خودرو و سایپا همچنان بالاترین میزان ساخت داخل را دارند. در مقابل، خودروسازان خصوصی و مونتاژکار مانند مدیران خودرو و کرمان موتور وابستگی بیشتری به واردات قطعات دارند و ارزبری محصولاتشان بالاتر است.
سالهاست در سیاستگذاری صنعتی ایران، داخلیسازی بهعنوان نماد موفقیت و خودکفایی شناخته میشود؛ اما تجربه جهانی نشان میدهد صنعت خودرو امروز بر پایه زنجیره تامین جهانی فعالیت میکند و حتی بزرگترین خودروسازان دنیا نیز همه قطعات را در داخل کشور خود تولید نمیکنند.
کارشناسان معتقدند داخلیسازی زمانی مزیت واقعی محسوب میشود که همزمان هزینه تولید را کاهش دهد، فناوری را ارتقا دهد و قدرت رقابت ایجاد کند. در غیر این صورت، ممکن است به افزایش قیمت تمامشده، افت کیفیت و عقبماندن فناوری منجر شود.
در ایران، بخش مهمی از داخلیسازی تحت تاثیر تحریمها و محدودیتهای ارزی شکل گرفته است. به همین دلیل، سیاستگذار تلاش کرده وابستگی به واردات قطعات را کاهش دهد تا صنعت خودرو در برابر شوکهای اقتصادی آسیبپذیری کمتری داشته باشد.
از سوی دیگر، بسیاری از خودروسازان خصوصی بهدلیل تیراژ پایین، هزینه بالای سرمایهگذاری و بیثباتی سیاستهای اقتصادی، تمایل کمتری به داخلیسازی عمیق دارند و ترجیح میدهند قطعات را بهصورت CKD وارد و مونتاژ کنند.
نکته مهم اینجاست که بسیاری از خودروهای جدید و مدرن بازار ایران توسط همین مونتاژکاران عرضه میشوند؛ در حالی که بخش بزرگی از خودروهای با ساخت داخل بالا همچنان بر پایه پلتفرمهای قدیمی تولید میشوند. این موضوع نشان میدهد داخلیسازی بالا الزاما بهمعنای فناوری بهتر یا کیفیت بالاتر نیست.
