بستهشدن تنگه هرمز در پی حملات منطقهای، تنها بازار نفت را هدف نگرفت؛ این بحران زنجیره تأمین جهانی خودرو را به هم ریخت و بزرگترین خودروسازان جهان را با کسریهای سنگین فروش و اختلال تولید روبهرو کرد. شوک اولیه نشان داد که وابستگی تولیدکنندگان خودرو به چند گذرگاه حیاتی چگونه میتواند یک صنعت عظیم را در معرض فروپاشی قرار دهد.
آسیب ژاپن؛ از سقوط صادرات تا کاهش تولید
صنعت خودروی ژاپن بهواسطه وابستگی طولانیمدت به بازار خاورمیانه و مسیرهای ترانزیتی از همه بیشتر متضرر شد. طبق برآوردها، صادرات خودرو به منطقه در آوریل ۲۰۲۶ بیش از ۹۰ درصد کاهش یافت. تویوتا، بزرگترین خودروساز جهان، زیانی معادل تقریبی ۴.۳ میلیارد دلار (حدود ۶۷۰ میلیارد ین) را گزارش کرد که ناشی از افزایش هزینه مواد خام، اختلالهای لجستیکی و از دست رفتن تقاضای خاورمیانه بود. این شرکت در اقدامی فوری تولید آثار ویژه بازار خاورمیانه را در دو ماه بهمیزان حدود ۴۰ هزار دستگاه کاهش داد.
نیسان نیز با توقف بخشهایی از تولید در کارخانه کیوشو مواجه شد و حدود ۱۲۰۰ دستگاه تولیدی از دست رفت؛ همزمان نزدیک به ۱۴۰۰ دستگاه پاترول که قرار بود به خاورمیانه صادر شوند در انبارهای ژاپن ماندهاند و مسئله فضای ذخیرهسازی را برجسته کردند. مزدا و سوبارو هم صادرات خود را بهطور موقت متوقف کردند، که همه اینها به کاهش عرضه جهانی خودرو دامن زد.
کرهجنوبی؛ کمبود مواد اولیه و مسیرهای دورتر
شرکتهای هیوندای و کیا با دو مشکل همزمان روبهرو شدند: کاهش دسترسی به مواد خام و افزایش هزینه و زمان حملونقل. نفتا، ماده پایه صنایع پلاستیک و قطعات بدنه، که حدود ۷۰ درصد واردات آن از خاورمیانه تأمین میشد، به کمبود خورد. آلومینیومِ مورد نیاز برای بدنهها و قطعات خودروهای برقی که پیش از این از کارخانههایی چون «آلبا» در منطقه خلیج فارس تأمین میشد نیز محدود شد. همچنین کاهش عرضه هلیوم از قطر تولید نیمهرساناها و تراشهها را تضعیف کرد.
بستهشدن مسیرهای کوتاه، کشتیها را ناچار به دورزدن دماغه امیدنیک آفریقا کرد؛ این تغییر مسیر ۱۰ تا ۱۵ روز به زمان سفر میافزود و هزینههای لجستیکی را بهشدت بالا برد. خوزه مونوز، مدیرعامل هیوندای، در واکنش گفت که «جهانیسازی دیگر به شیوه گذشته ادامه نخواهد یافت.»
آلمان و اروپا؛ ضربه از قطع آلومینیوم و نیمهرسانا
کارخانههای ذوب آلومینیوم در خلیج فارس که بخش مهمی از تأمینکنندگان قطعات برای خودروسازان آلمانی بودند، در پی حملات و محدودیتهای ترابری نتوانستند به تعهداتشان عمل کنند. یکی از بزرگترین این تولیدکنندگان پیش از حملات سالانه حدود ۱.۶ میلیون تن آلومینیوم تولید میکرد؛ اختلال در عرضه باعث شد قیمت جهانی آلومینیوم تا حدود ۳۴۰۰ دلار در هر تن افزایش یابد و خطوط تولید قطعهسازها متوقف شوند. شرکتهایی مانند بیامو و مرسدس بنز با کاهش فروش در خاورمیانه و چالش در تأمین قطعات دستبهگریبان شدند.
جمعبندی
تحولات اوایل ۲۰۲۶ نشان داد تنگه هرمز صرفاً گذرگاه نفت نیست؛ این آبراه شریان حیاتی زنجیره تأمین صنایع پیچیدهای چون خودروسازی است. برآوردها از شکاف احتمالی حدود ۱.۴ میلیون دستگاه در فروش جهانی خودرو خبر میدهند که ۸۰۰ تا ۹۰۰ هزار دستگاه آن در سال ۲۰۲۶ رخ خواهد داد. از تویوتا و نیسان تا هیوندای، کیا، بیامو، مرسدس بنز و تولیدکنندگان هندی، همگی هزینه سنگینی را بابت آسیبپذیری مسیرهای حملونقل بینالمللی پرداختهاند—هشدار مهمی درباره نیاز به تنوعبخشی در منابع و مسیرها برای حفظ تابآوری صنعت جهانی خودرو.
