گروه خودروسازی سایپا با توسعه یک خانواده موتور ماژولار و کم‌مصرف، گامی بنیادین برای پایان دادن به عصر پیشرانه‌های سنتی و کاهش بحران ناترازی بنزین برمی‌دارد.
در حالی که ناترازی تولید و مصرف بنزین به یکی از پایدارترین چالش‌های اقتصاد ایران تبدیل شده و میانگین مصرف خودروهای داخلی همچنان بیش از ۱۰ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر است، حالا تمرکز برنامه‌های کاهش مصرف از بدنه و ظاهر خودرو به مهم‌ترین و مغفول‌ترین بخش آن منتقل شده است؛ موتور.
واقعیت این است که موتورهایی که امروز روی بخش عمده محصولات اقتصادی نصب می‌شوند، متعلق به فناوری‌های یکی دو دهه گذشته‌اند؛ موتورهایی که نه با استانداردهای جدید آلایندگی سازگارند، نه پاسخگوی هدف کاهش مصرف به محدوده ۵ تا ۶ لیتر هستند. از همین رو، در تازه‌ترین برنامه اعلام‌شده از سوی یکی از گروه‌های بزرگ خودروسازی کشور، توسعه یک خانواده موتور جدید به‌عنوان محور اصلی تحول قوای محرکه معرفی شده است.
خانواده موتور یعنی چه و چرا مهم است؟
در ادبیات خودروسازی جهان، خانواده موتور به معنای طراحی چند موتور با پایه تولیدی مشترک است؛ به‌گونه‌ای که بلوک سیلندر، سرسیلندر و بخش عمده‌ای از قطعات و خطوط تولید مشترک باشد. نتیجه مستقیم آن، کاهش چشمگیر سرمایه‌گذاری، افزایش عمق ساخت داخل و امکان پوشش چند سگمنت مختلف با یک زیرساخت واحد است. این دقیقاً همان الگویی است که فولکس‌واگن با خانواده TSI، هیوندای با Smartstream و خودروسازان چینی با موتورهای ماژولار اجرا کردند و توانستند هم مصرف را پایین بیاورند و هم قیمت تمام‌شده را کنترل کنند.
خانواده موتوری جدید معرفی‌شده نیز شامل سه عضو است که هر سه با فناوری‌های روز موتورهای احتراق داخلی توسعه یافته و از ابتدا قابلیت اتصال به فناوری هیبریدی و دوگانه‌سوز شدن در آن‌ها دیده شده است.
M15N؛ نسخه پایه کم‌مصرف
موتور تنفس طبیعی با قدرت ۱۲۰ اسب‌بخار و گشتاور ۱۴۰ نیوتن‌متر. مصرف سوخت اعلام‌شده برای این نسخه تنها ۵.۵ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر است؛ عددی که آن را در سطح استاندارد روز اروپا قرار می‌دهد. عمق ساخت داخل این موتور حدود ۸۰ درصد اعلام شده؛ یعنی وابستگی ارزی حداقلی. این موتور قرار است قلب محصولات اقتصادی و پلتفرم‌های جدید شهری باشد؛ جایی که کاهش حتی نیم لیتر مصرف در تیراژ چندصد هزار دستگاهی، به معنای صرفه‌جویی چند میلیون لیتری بنزین در سال است.
سایپا" width="1200" height="675" />
۲. M15NT؛ نسخه تقویت‌شده توربو
موتور توربوشارژ با قدرت ۱۴۸ اسب‌بخار و گشتاور ۲۳۰ نیوتن‌متر و مصرف ۶.۳ لیتر. عمق ساخت داخل حدود ۷۰ درصد. این نسخه برای سدان‌های خانوادگی بزرگ‌تر مانند پلتفرم شاهین در نظر گرفته شده؛ محصولاتی که هم نیاز به کشش و شتاب دارند و هم باید مصرف متعادلی داشته باشند.
۳. M15NTD؛ نسخه پرتوان
قدرتمندترین عضو خانواده با ۱۶۰ اسب‌بخار قدرت و ۲۷۰ نیوتن‌متر گشتاور و مصرف ۷ لیتر. با وجود افزایش قابل توجه قدرت نسبت به موتورهای فعلی، مصرف آن همچنان پایین‌تر از میانگین فعلی بازار است. عمق ساخت داخل این نسخه حدود ۶۰ درصد است که به‌تدریج افزایش خواهد یافت.
چرا این موتورها می‌توانند تحول ایجاد کنند؟
سه ویژگی، این پروژه را از پروژه‌های قبلی موتور متمایز می‌کند؛ اول، نگاه سیستمی به مصرف یعنی به به‌جای بهینه‌سازی مقطعی یک موتور، یک خانواده کامل طراحی شده که از خودروی اقتصادی تا سدان بزرگ و حتی نسخه‌های تجاری را پوشش می‌دهد.
دوم، آمادگی برای آینده است؛ هر سه موتور قابلیت توسعه به نسخه CNG و هیبریدی را دارند. این یعنی سرمایه‌گذاری امروز، فردا با تغییر سیاست سوخت بلااستفاده نمی‌شود.
سوم، اقتصاد مقیاس؛ اشتراک بالای قطعات باعث می‌شود افزایش تیراژ یک موتور، هزینه هر سه موتور را پایین بیاورد؛ معضل تاریخی صنعت خودروی ایران که تیراژ پایین، قیمت را بالا نگه می‌داشت. زمانیکه این پروژه عملیاتی شود سایپا دیگر پاشنه آشیل‌اش، قوای محرکه نیست.
بر اساس برنامه اعلام‌شده، نسخه توربوی این خانواده در نیمه دوم سال آینده وارد بازار می‌شود، نسخه تنفس طبیعی در نیمه نخست ۱۴۰۷ روی پلتفرم جدید می‌نشیند و تا سال ۱۴۰۹ بخش قابل‌توجهی از تولید با این موتورها جایگزین خواهد شد.
تحلیل کارشناسان نشان می‌دهد اگر این نقشه راه در تیراژ محقق شود می‌تواند میانگین مصرف سوخت سبد محصولات سایپا را از ۷.۳ لیتر به حدود ۵.۵ لیتر برساند؛ کاهشی که در مقیاس ملی، به معنای کاهش روزانه میلیون‌ها لیتر بنزین و گامی عملی در مسیر رفع ناترازی است.
