یک مالك خودرویXpeng X9 در چین اعلام کرده که ایربگ‌های مینی‌ون هفت‌نفرهٔ برقی‌اش در حادثه‌ای که خودرو را از رده خارج کرد، عمل نکرده‌اند؛ شرکت ایکس‌پنگ می‌گوید شدت برخورد به آستانهٔ فعال‌سازی سنسورهای کیسه هوا نرسیده است.
شرح حادثه و وضعیت خودرو
این تصادف در تاریخ 15 اکتبر رخ داد؛ خودروی X9 ابتدا به جدول خیابان برخورد کرد، سپس کنترلش از دست رفت، به یک درخت کنار خیابان و یک تیر برق کوبید و واژگون شد. قسمت جلویی خودرو به شدت فشرده و خسارت‌دید و بیمه‌گر پس از بازبینی، خودرو را غیرقابل تعمیر تشخیص داد و تعویض یا اسقاط آن را پیشنهاد کرد. خوشبختانه در این حادثه هیچ‌کس آسیب ندید.
مالک که حدود دو سال پیش این خودرو را خریده است می‌گوید نزدیک به 500,000 یوان (تقریباً 74,600 دلار آمریکا) برای X9 پرداخته بود و پس از مشاهدهٔ صحنهٔ خسارت‌دیدگی ابراز تعجب و نگرانی کرده که «اگر حتی در چنین برخورد شدیدی ایربگ‌ها فعال نمی‌شوند، پس چه زمانی باید انتظار فعال شدن آن‌ها را داشت؟»
پاسخ رسمی ایکس‌پنگ و داده‌های ثبت‌شده
ایکس‌پنگ در پاسخی کتبی به روزنامه‌نگار اعلام کرد که بررسی‌های دادهٔ بک‌اند و ویدئوهای ثبت‌شده نشان می‌دهد خودرو در زمان تصادف در حالت دستی بوده و راننده قبل از برخورد پدال گاز را فشار می‌داده و با فرمان زاویهٔ زیادی داده است. شرکت اظهار داشت که بر اساس داده‌ها، شرایط تصادف به آستانهٔ تعیین‌شده برای فعال‌سازی سنسورهای ایربگ نرسیده است.
ایکس‌پنگ همچنین اعلام کرد که حاضر است به درخواست مالک برای ارزیابی توسط طرف سوم احترام بگذارد و در روند بررسی‌های بعدی همکاری کند. این شرکت تاکید کرده که تحلیل لاگ‌های خودرو و ویدئوها معیار پاسخ‌دهی شرکت بوده‌اند.
چگونگی عملکرد سنسورهای ایربگ و دلایل احتمالی عدم فعال‌سازی
سیستم ایربگ‌ها معمولاً بر پایهٔ شتاب‌سنج‌ها، نرخ تغییر شتاب (delta‑v)، سنسورهای زوایای چرخش و الگوریتم‌های تشخیص نوع برخورد عمل می‌کنند. فعال‌سازی کیسه هوا نیازمند عبور معیارهای پیچیده‌ای از جمله مقدار و جهت شتاب ناگهانی، مدت زمان نیرو و زاویهٔ نیرو است؛ به‌عبارت دیگر نوع برخورد (جلو، جانبی، واژگونی، یا برخورد با مانع ثابت) و نحوهٔ انتقال انرژی مهم است.
وقتی راننده قبل از برخورد پدال گاز را فشار می‌دهد یا فرمان را به‌سرعت می‌چرخاند، الگوی شتاب و جهت نیرو ممکن است طوری باشد که الگوریتم‌های تشخیص تصادف آن را به‌عنوان شرایطی که نیاز به فعال‌سازی ایربگ دارد شناسایی نکنند. همچنین در برخوردهای پیچیده مانند اصابت به چندین مانع پشت سر هم یا واژگونی، بسته به حساسیت و تنظیمات نرم‌افزاری، سنسورها ممکن است معیارهای لازم برای پرتاب کیسه را ثبت نکنند.
تحلیل بیشتر لاگ‌های سنسور، شتاب‌سنج‌ها و داده‌های ویدیویی که شرکت گفته حاضر است در اختیار ارزیاب سوم قرار دهد، می‌تواند به روشن شدن دقیق چرایی عدم فعال‌سازی کمک کند.
مشکلات کیفیتی قبلی X9 و اقدامات پسین ایکس‌پنگ
Xpeng X9 که اولین خودروی MPV این شرکت و گران‌ترین مدل فعلی آن در بازار است، پیش از این هم با مسائل کیفی روبه‌رو شده بود. این مدل از 1 ژانویهٔ 2024 به‌عنوان یک مینی‌ون برقی هفت‌نفره و در چهار تیپ به بازار عرضه شد که قیمت‌های کارخانه‌ای آن بین 359,800 تا 419,800 یوان (معادل حدود 53,700 تا 62,700 دلار) تعیین شده بود.
در نوامبر سال گذشته، ایکس‌پنگ نسخهٔ EREV با پیشرانهٔ برد افزوده (extended-range) از X9 را معرفی کرد که در دو نسخهٔ Max و Ultra عرضه شد و قیمت آن‌ها به‌ترتیب 309,800 یوان (حدود 46,200 دلار) و 329,800 یوان (حدود 49,200 دلار) اعلام گردید.
اوایل امسال، برخی مالکان از بروز خرابی ناگهانی سامانهٔ تعلیق بادی جلو در هوای گرم گزارش دادند؛ مواردی شامل نشست یک‌طرفه یا افت کل ارتفاع بدنه بودند. ایکس‌پنگ ضمن عذرخواهی، فراخوانی را آغاز کرد تا مسئله را مرتفع سازد.
در ادامه، در 15 جولای شرکت گارانتی سیستم فنر بادی جلو را برای خودروهای آسیب‌دیده تا 8 سال یا 160,000 کیلومتر، صرف‌نظر از تغییر مالکیت، تمدید کرد. سپس در 24 جولای، ادارهٔ نظارت بر بازار چین (State Administration for Market Regulation) پروندهٔ فراخوانی منتشره‌ای از سوی ایکس‌پنگ را ثبت کرد که شامل 33,473 دستگاه X9 تولیدشده بین 8 آگوست 2023 تا 11 آگوست 2025 می‌شد.
در مستندات فراخوان توضیح داده شده که به‌دلیل تغییرات احتمالی در فرآیند تولید، برخی فنرهای بادی جلو در شرایط گرما و رطوبت بالا ممکن است به‌تدریج نشت پیدا کنند؛ این موضوع می‌تواند باعث روشن شدن چراغ‌های اخطار و در موارد شدیدتر، تأثیر بر پایداری و هندلینگ خودرو شود. ایکس‌پنگ اعلام کرده که مجموعهٔ استراتوت جلو (front air spring strut assemblies) را به‌صورت رایگان تعویض خواهد کرد.
اعداد فروش و تأثیر احتمالی بر بازار
براساس آمار China EV DataTracker، از ژانویه تا سپتامبر سال جاری، مجموع فروش Xpeng X9 در چین به 15,805 دستگاه رسیده است. ایکس‌پنگ همچنین در ماه ژوئن سال گذشته اعلام کرد که مجموع تحویل‌های جهانی X9 از مرز 60,000 دستگاه عبور کرده است.
این ارقام نشان می‌دهد که X9 علی‌رغم شکست‌ها و فراخوان‌ها توانسته در بخش خود جایگاهی پیدا کند، اما تکرار حوادثی مثل عدم فعال شدن ایربگ در یک تصادف سنگین می‌تواند در کوتاه‌مدت به اعتماد خریداران آسیب بزند و توجه نهادهای ناظر را بیشتر جلب کند. نحوهٔ مدیریت پرونده توسط ایکس‌پنگ، شفافیت در انتشار نتایج بررسی و سرعت در انجام ارزیابی‌های مستقل می‌تواند اثر چشمگیری بر روند فروش و تصویر برند داشته باشد.
مراحل بعدی و انتظارات از بررسی سوم‌شخص
مالک خواستار ارزیابی توسط یک موسسهٔ مستقل شده و شرکت نیز اعلام کرده که در این مسیر همکاری خواهد کرد. منتقدان و کارشناسان صنعت معمولاً اجرای ارزیابی‌های مستقل را گامی ضروری می‌دانند تا پاسخ‌های فنی مستند در اختیار عموم و نهادهای نظارتی قرار گیرد.
اگر ارزیابی سوم‌شخص نشان دهد که نرم‌افزار یا سخت‌افزار تشخیص تصادف در برخی سناریوها به‌درستی تنظیم نشده، احتمالاً شرکت مجبور به اصلاح نرم‌افزاری، بازتعریف آستانه‌های حساسیت یا حتی فراخوان‌های تکمیلی خواهد شد. چنین اقداماتی علاوه بر هزینه‌های مستقیم، در بلندمدت می‌تواند به بهبود ایمنی کمک کند اما نیازمند مدیریت بحران هوشمندانه از سوی ایکس‌پنگ است.
جمع‌بندی و نگاه به آینده
حادثهٔ اخیر X9 و عدم فعال شدن ایربگ‌ها در حالی رخ داده که مدل مذکور ترکیبی از فناوری‌های برقی و امکانات پیشرفته را در بخش MPV به بازار آورده است. دوام تجاری و پذیرش این خودرو در بازار چین به توانایی سازنده در حل مسائل فنی، اجرای فراخوان‌ها و بازگرداندن اعتماد مشتریان بستگی دارد.
پیگیری‌های آتی شامل نتایج ارزیابی مستقل، گزارش‌های فنی دقیق شرکت و واکنش مقامات نظارتی خواهد بود که تکلیف نحوهٔ پاسخگویی ایکس‌پنگ و اقدامات اصلاحی را روشن‌تر می‌سازد. تا آن زمان، این پرونده نمونهٔ دیگری است از چالش‌های پیش روی تولیدکنندگان خودروهای برقی و اهمیت شفافیت در مواجهه با مسائل ایمنی.
