il

از پیکان تا دنا پلاس؛ نگاهی به آپشن خودروها در ایران!

چَرخ ابزاری است گِرد که کاربردهای گوناگون دارد؛ ولی نخستین و مهم‌ترین کاربرد آن کاهش اصطکاک و تسهیل حرکت است. چرخ از مهم‌ترین اختراعات انسان است که در هزاره چهارم پیش از میلاد در سرزمین باستانیِ سومر ساخته شد.

اگر بخواهیم یکی از مهم‌ترین اختراعات بشر را نام ببریم، چرخ قطعا یکی از آن‌هاست! با ظهور چرخ خیلی از امور تسهیل شده و جنگ‌ها نیز بهتر و راحت‌تر از قبل انجام می‌شد؛ اما خب بحث ما چرخ نیست!

با اختراع خودرو، بشر توانست گام مهمی در توسعه و رشد صنعت بردارد. خب این چرخ به مرور زمان پیشرفته شد، یعنی از سنگ و چوب گذر کرده و امروز به‌جایی رسیده که یک خودروی فرمول وان از چرخ‌های فوق سبکی استفاده می‌کند که به شدت دوام داشته و عمر بالایی دارند.

charkh

اما ربط این تاریخچه کوتاه به حوزه آپشن خودرو در کشور ما چیست!

پیکان

بگذارید کمی به سال‌های دور بازگردیم، زمانی که ایران خودرو یا همان ایران ناسیونال سابق اقدام به مونتاژ خودروی پیکان یا همان هیلمن هانتر کمپانی در حال ورشکستگی روتس انگلیس کرد! از همان سال‌ها، یعنی 1346 روند مونتاژ خودروهای تاریخ گذشته و مربوط به شرکت‌های ورشکسته در کشورمان آغاز شد. البته خب پیکان آن زمان شرایطش به مراتب از برخی خودروهای امروز بهتر بود.

MHV_Hillman_Hunter_02 MHV_Hillman_Hunter_01

در روز ۲۵ اردیبهشت سال ۱۳۸۴ پس از گذشت ۳۸ سال و تولید ۲ میلیون و ۲۹۵ هزار دستگاه، تولید پیکان متوقف شد و آخرین پیکان تولیدی به موزه فرستاد شد! اگر بخواهیم شرایط تولید این خودرو را کمی مرور کنیم، می‌بینیم که پیکان در مدل‌های مختلفی اعم از کارلوکس، دولوکس، جوانان، استیشن، پیکان پژویی، وانت، تاکسی، پیکان اتومات و نهایتا پیکان 1600 انژکتوری در ایران مونتاژ و وارد خیابان‌ها شد!

Paykanb

خب آرام‌آرام وارد بحث جذاب آپشن در صنعت خودروی کشور می‌شویم، آن روزها به دلیل مشکلات فراوانی که کشور پس از انقلاب و سپس جنگ تحمیلی با آن دست و پنجه نرم می‌کرد، کسی از این صنعت توقع بالایی نداشت و همین که محصولی به نام پیکان تولید و با قرعه کشی به مردم تحویل داده می‌شد، خود باعث ارضای نیازهای مردم در آن شرایط می‌گشت.

peykan javanann

پیکان جوانان

peykan pegeout

پیکان پژو

peykan vanet

پیکان وانت

اما به مرور و با پایان دهه 1370 شرایط کشور تغییر کرد و قشر جوان توقعات بیشتری از این صنعت پیدا کردند. به خاطر دارم که در همان سال‌ها، ایران خودرو دست به حرکات خارق العاده‌ای زده و اقدام به دست‌کاری پیکان می‌نمود.

استفاده از فرمان و کیلومتر پژو بر روی پیکان، یکی از مهم‌ترین خلاقیت‌های مهندسین آن زمان ایران خودرو به شمار می‌رفت. دقیق یادم نیست چه سالی بود اما بین سال‌های 75 یا 76 برای اولین بار زمزمه‌هایی از تولید پیکان با ترمز دستی وسط به گوشمان خورد!

peykan

وای بر ما! چه شده است؟ مگر می‌شود آن ترمز دستی سفت و بدقواره سمت چپ پیکان را به وسط کنسول منتقل کرد؟! چه حس غریبی! در آن زمان البته هنوز کره و ژاپن و چین و… خودروهایی به عظمت فعلی را نداشتند و قطعا بارویت این چنین خلاقیتی، گریبان چاک می‌کردندی!

چندی بعد، داخل کیلومتر این خودرو بالاجبار محبوب ایرانیان نیز، امکاناتی اضافه شد، افزوده شدن چراغ کمربند که با بستن کمربندهای جلو خاموش می‌شد یکی از این تغییرات مهم محسوب می‌شد.

البته بعدها، ایران خودرو ولخرجی را نیز تمام کرده و پیکان‌هایی را در اواخر عمر تولیدش عرضه داشت که از داخل سقف‌ها موکت شده و چراغ‌های معروف گرد از وسط سقف به قسمت جلو انتقال داده شده بود!

حال شما سوار محصولی بودید که یک موتور انژکتوری 1600 داشت (با آن صدای ویز ویز معروفش که آخر یادم نیست چرا باید آن صدا این‌قدر واضح شنیده می‌شد)، فرمانی پژویی داشت و از کیلومتری پژویی نیز استفاده می‌کرد، خب قطعا همه چیز برای عشق و حال جوانان ایرانی فراهم شده بود که ناگهان تصمیم به توقف تولید این محصول نیمه وطنی لوکس گرفته شد!

حتما آن جمله معروف جرمی کلارکسون در مورد پیکان را شنیده‌اید، وی می‌گفت طراح این خودرو قطعا تنها نگاهی که به یک ماشین داشته است همین بوده! یک فضای مربعی شکل، 4 چرخ زیر آن و استفاده از چراغ‌هایی بزرگ در جلو! مضحک‌ترین حالت موجود…

سمند

با ظهور سمند، این خودروی فوق ملی نگاه‌ها به سمت صنعت خودروی سازی کمی عوض شد (اندازه یک پیکسل) اما چیزی که مهندسین و طراحان داخلی از خودروی تولیدی فراگرفته‌اند، با دیدگاه عمومی و بین‌المللی در این حوزه کاملا متفاوت است. البته باید بگوییم که این محصول، نسبت به برادر بزرگ و ناتنی اش یعنی پژو 405 امکانات بیشتر و به روز تری داشت، اما خب آن پژو 405 محبوب تولید سال 1987 بود! در مورد پلتفرم، طراحی و … سمند هم حرفی نداریم که بگوییم!

به خاطر دارم که در آن سال‌ها، سیستم سخنگوی سمند، یکی از عجیب‌ترین و پیشرفته‌ترین آپشن‌هایی بود که در تاریخ خودروسازی کشور بر روی یک محصول استفاده شده بود، حال بماند که اکثر خریداران پس از یک یا دو هفته استفاده، آن‌را به کل قطع کرده و ترجیح می‌دادند که آن بانوی خوش صدا کلا ساکت باشد! ( البته ایران خودرو چند سالی هست که خودش نیز قید این سیستم سخنگو را نیز زده است)

samand

حتما آن لطیفه جالب آن دوران را به خاطر دارید که اگر با سمند به سرعت 160 کیلومتر در ساعت برسید، آن خانم خوش صدا می‌گوید، این است خودروی ملی!

خب، سمند رسما فاقد هرگونه آپشنی بود، در واقع محصولی بود که از 4 چرخ تشکیل شده و یک شاسی نیز بر رویش سوار شده بود! حال برای حرکت قطعا نیاز به یک موتور هم داشته که این عمل به خوبی انجام شده است!

کمی بعد ایران خودرو با تولید سمند LX یا سمند سال نشان داد که اگر بخواهد، به‌راحتی می‌تواند مرزهای طراحی را جا به جا کند و چراغ‌های عقب را کمی تغییر بدهد!

اما آپشن یعنی چه؟

همه ما معنای لغوی کلمه آپشن را می‌دانیم، با جست‌وجویی ساده به این معانی بر می‌خوریم: گزین، گزینش، انتخاب، حق انتخاب، هوده گزینش، آزادی گزینش، حق خرید یا فروش یا اجاره، راه، اختیار، خصیصه اختیاری !

خب پر واضح است که با این معانی در صنعت خودروی کشور، نمی‌توانیم هیچ توضیحی ارایه دهیم. تاکنون در مورد صنعت خودروسازی کشور زیاد صحبت کرده‌ایم، از هنرنمایی آن‌ها در رونمایی از دنا پلاس گرفته تا هزینه طراحی مجدد پژو +206 و معرفی مجدد آن با نام پژو 207 صندوق دار و …

این مقاله را بخوانید: پژو 207 صندوق‌دار؛ اولین در ایران و آخرین در جهان!

اگر از دنا پلاس رونمایی نمی‌شد، نمی‌دانستم که کدام محصول این کمپانی عظیم خودروسازی را می‌توان در دسته محصولات با حداقل آپشن‌های تاریخ گذشته صنعت خودرو قرار داد.

این مقاله را بخوانید: نگاهی به دنا پلاس؛ آخرین دسته گل ایران خودرو!

در تمام دنیا، محصولات روز کمپانی‌های تولید کننده خودرو، در مدل‌های مختلفی تولید می‌شود که برخی از آپشن‌ها به صورت پیش‌فرض بر روی همه آن‌ها وجود دارد، و برخی دیگر به معنای واقعی آپشن به راحتی توسط خریداران قابل انتخاب است. در واقع آپشن ها مواردی هستند که نبود آنها ضرری به خریدار وارد نساخته و در واقع راننده جهت آسایش بیشتر خود با صرف هزینه ای بیشتر و البته منطقی نسخه ای دیگر از خودرو را در اختیار می‌گیرد. وجود مدهای مختلف رانندگی در خودروهای دارای گیربگس اتوماتیک، استفاده از رنگ‌های مختلف روکش چرمی خودرو، رنگ خودرو در محصولات دو رنگ، اضافه شدن کیت‌های اسپرت به بدنه، بهره‌گیری از برخی فناوری های روز بر روی سیستم ترمز و … را می‌توان از آپشن‌های محصولات روز خارجی دانست؛ اما پس از حدود 50 سال، خودروسازی یا بهتر بگوییم مونتاژ خودرو، ایران خودرو و سایپا هنوز پس از استفاده از ترمزهای abs، فرمان هیدرولیک، چراغ های مه شکن و یا حتی ایموبلایزر که برخی از آنان را به اجبار پلیس بر روی محصولات خود اضافه کرده اند، به خود اجازه می‌دهند تا این تجهیزات ساده را به عنوان آپشن در کاتالوگ‌های‌شان استفاده نمایند.

choose_new_car_options_4340

اگر بخواهید خودروی خارجی و به‌روزی را خریداری کنید، حتما در هنگام مقایسه با رویت آپشن‌های متفاوت قطعا گیج شده و نمی‌دانید چه کار کنید، ولی در ایران شما همین الان اگر دنا پلاس را در کنار پیکان گذاشته و مقایسه کنید، قطعا آن حالت گیجی به شما دست نخواهد داد؛ تازه شاید پیدا شوند خریدارانی که همین الان هم پیکان را مجددا انتخاب نمایند.

با روند فعلی، باید بارها خدا را شکر کنیم که این دو خودروساز هر از گاهی تصمیم می‌گیرند که با صرف هزینه‌های میلیاردی چراغ جلو یا عقب محصولشان را تغییر داده و مثلا سانروف را به خودروی خود اضافه کنند. در غیر این صورت هنوز باید پراید کره‌ای و پیکان و رنو 5 را در خیابان ها می‌دیدیم!

حتما تاکنون اسم آپکو را شنیده‌اید، یکی از شرکت‌های زیر مجموعه ایران خودرو که اقدام به نصب آپشن‌های روز خودرو بر روی محصولاتش می‌کند! کافی است سری به سایت‌شان بزنید، کفی خودرو، پاور ویندوز، قالپاق، شمع پایه بلند و… جز مهم‌ترین آپشن‌های این مجموعه به شمار می‌رود! حالا اگر ناگهان دلتان بخواهد یک مولتی مدیای چینی بسیار ساده و البته ضعیف را روی خودروی خود ببندید، باید نزدیک به 1.5 میلیون تومان هزینه کنید تا از مانیتوری استفاده کنید که سال‌هاست بر روی ساده‌ترین خودروهای تولیدی در دنیا استفاده می‌شود.

logo

جالب است، وقتی مسئولین تصمیم گرفتند سمند را وارد ناوگان تاکسیرانی کشور کنند، تصمیمات عجیبی برای آن گرفتند! مثلا ساعت دیجیتالی درون کنسول را برداشتند! خب علتش کاملا واضح است، یک راننده زحمتکش تاکسی مگر چه قدر پول داده که ساعت دیجیتالی هم بخواهد! اصلا ساعت مگر مهم است؟! البته احتمالا حذف این آپشن فوق لوکس، حدود 1000 تومان سود را از هر دستگاه برای مسئولین در پی داشته است!

اولین بار که درون یک خودروی جک جی5 نشستم، در قسمت بالای آینه فضایی را مشاهده کردم که با فشردن آن دیدم که حالتی دریچه مانند باز شد که جای گذاشتن و نگه‌داری عینک است! به حال خودم تاسفی خوردم، اگر همین کار را تولید کنندگان عزیز کشورم انجام داده بودند، علاوه بر 1 میلیون تومانی که بر روی قیمت خودرو می‌رفت، حتما یک کلیپ تبلیغاتی جداگانه هم در مورد اینکه این فضای مفید نگهداری عینک چه قدر می‌تواند روی تولید ناخالص ملی هم اثر بگذارد، می‌ساختند!

یادش به خیر، زمانی پیکان‌ها از داخل، فضایی را بر روی سقف داشتند که از آن یک جعبه دستمال کاغذی آویزان می‌کردند! قدیمی‌ترها حتما یادشان هست؛ چه قدر جای این قسمت بر روی دنا پلاس خالی است!

اما ربط چرخ به آپشن

سال‌ها پیش، یکی از دوستان عزیزم یک دستگاه سپند 2 داشت؛ با این خودرو چه‌ها که نمی‌کرد! هر از گاهی که با هم صحبت می‌کردیم و بحث خودرو و فناوری‌های روز می‌شد، به شوخی صبحت‌هایی بین ما رد و بدل می‌شد که واقعا فکر نمی‌کردم روزی به واقعیت بپیوندد!

آن زمان پیش خود می‌گفتیم روزی ایران خودرو و سایپا در تبلیغ‌های خود عنوان می‌کنند:

محصول جدید ایران خودرو، دارای 4 چرخ با لاستیک همراه با بهترین نوع باد موجود در ایران که برای رفاه هم‌وطنان درون این چرخ‌ها دمیده شده است!

یا اینکه در سری جدید محصولات ما، به‌جای نیمکت برای شما از صندلی‌هایی باروکش پارچه استفاده کرده‌ایم تا راحت‌تر باشید!

وقتی مسئولین عزیز سایپا، متوجه می‌شوند که می‌شود رینگ‌های اصلی سراتو را با قالپاق‌هایی با همان طرح جایگزین کنند، به راحتی می‌توان نوع نگاه را متوجه شد! بالاخره شاید در پس این تصمیم، هزینه نهایی سراتو برای مسئولین این کمپانی مونتاژکار بزرگ حدود 1 میلیون تومان ارزان‌تر تمام شود.

این مقاله را بخوانید: چرا ایران تبدیل به گورستان خودروهای دنیا شده است؟

حال که به روند آپشن گذاری و هزینه‌های تولید خودروهایی تکراری و تاریخ گذشته در صنعت خودروسازی کشور نگاهی می‌کنم، متوجه می‌شوم که آن زمان بیراه هم رویا سازی نمی‌کردیم؛ در واقع با حمایت‌هایی که از این دو غول مونتاژکار خاورمیانه می‌شود، همین که محصولات با چراغ‌های دارای LED و سانروف عرضه می‌شود باید روزانه سه بار قبل و بعد از وعده‌های غذایی، در درگاه خداوند به روح عزیزان پایه‌گذار این دو مجموعه درود بفرستیم و از آنان تشکر کنیم که به ما اجازه می‌دهند محصولات 30 سال پیش دنیا را با قیمت‌های روز و پس از منتظر ماندن چند ماهه استفاده کرده و با کمک آن‌ها به سوی بهشت رهسپار شویم!

مطالب مرتبط

19 نظر

  1. علی

    آقا جان چطور سال ۸۴ تولید پیکان حذف شد! تا امروز که در خدمتتان هستیم پیکان به شکلهای دیگر تولید می شده وانت پیکان ، آردی وانت جدید آریسان و …

     
    پاسخ
    1. بهنام

      اینم از ابتکارات مسئولین هستش. هنوز یادمه. آقای خاتمی تو مراسم بدرقه از پیکان بود. البته اون موقع قرار بود یه ماشین به روز در حدود همان قیمت جایگزین بشه که حالا ارزان ترین محصول ایران خودرو در کلاس سدان ۴۰۵ هستش. مطمئنم اگه اون تصمیم تاریخی رو نمی گرفتند الان می تونستیم با ۳۰ میلیون تومن یه پیکان با فرمون هیدرولیک، سیستم تهویه هوشمند، ترمز ای.بی.اس، چراغ های ال.ای.دی، شیشه برقی، آینه برقی، سنسور دنده عقب، ۲ تا ایربگ، سانروف و از همه مهم تر موتر tu5 بخریم. البته شایدم مثل پیکان وانت بار می شد که حتی چراغ سقفی هم نداره.

       
      پاسخ
  2. Reza

    احسنت برنویسنده مقاله عالی بود گوشه ای از واقعیت بسیار تلخ دلال خودروهای سرزمین پارس را انشا کردید متشکرم

     
    پاسخ
  3. محمد

    عالی بود تسکر میکنم
    فقط دوستانی که از خودروسازان خائن حمابت میکنند تشریف ببرند محصولات ۱۹۸۸ ایران و کیا موتورز رو مقایسه کنند تا ببینند چه قدر خائن هستند این مدیران بی صفت و چقدر بیشتر از سربازان عراقی دستشون به خون جوانان این مملکت آلوده س
    اینکه کفتم ۱۹۸۸ چون سالیه که جنگ تموم شد و ما دیکه حالت بحران نداشتیم ـ گرچه در دوران جنگ هم این دو خودرساز اسیب فیزیکیی ندیدند

     
    پاسخ
  4. امین

    با سلام خدمت نویسنده محترم. در ابتدا باید بگویم واقعا برای صنعت خودرو سازی ایران از جمله دو غول خودرو سازی برای عقب افتادگی ها متاسف هستم. اما ظاهرا ایران خودرو وارد عرصه جدیدی از نوآوری و تحقیقات برای افزایش کیفیت محصولات صنعتی خود شده است. و این را می توان به وضوح در خودرو دنا احساس کرد. ظاهرا نویسنده ما سوار خودرو دنا نشده است که نام این خودرو را در فهرست انتقادات خود آورده است اگر بنده جای نویسنده بودم تعمل بیشتری میکردم.

     
    پاسخ
    1. حسین

      دنا هیچیش تغییر نکرده.فقط طرح پوسته داشبوردش عوض شده و چندتا امکانات اومده.
      اقا مشکل از قطعات استفاده شده توش هست.دنا همون لاستیک بی کیفیت رو داره ک رو ۴۰۵ هست .همون موتور بی کیفیت رو داره.همون قطعات زیر بندی بی کیفیت داره که بعد ۲۰ هزار کیلومتر خراب میشن. قفل دستگیره هاش همونایی ک رو سمند و ۴۰۵ هستش بعد یه مدت خراب میشه.نوع عایق کاری بدنه باز همونه.حتی در های سمت روشه.از همشون صدای باد میاد داخل.مغزی سوییچ بعد به مدت خراب میشه.من خودم ۴۰۵ slx گرفتم.به خدا از روز اول همش نمایندگی هستم.دوبار سیستم کلاچشو عوض کردم.دوبار قفل صندوق عقبشو عوض کردم.یکبار قفل در راننده عوض شد.یکبار پلوس عوض کردم.یکبار کاتالیزور عوض کردم.بعد ۲۰ هزار کیلومتر لاستیک های ی کیفیتش تاب ورداشت عوض کردم.چراغ های مه شکن جلو هنش میسوزن.یکبار کل کاسه چراع رو عوض کردم باز میسوزه. بعد از گذشت یکسال تمام محل های اتصالات بدنه شروع به زنگ زدگی کرده .کلا پشیمونم.خیلی ها هستن سوار میشن هیچکدوم از این مشکلاتو نمیفهمن.ولی این مشکلات تو همه ماشین های ایرنی هست.چون کیفیت قطعات پایینه

       
      پاسخ
    2. انتقادی اندک از استاد امین

      شما خیلی بارته الان؟؟؟؟تامل.نه تعمل.تو نوآوری میدونی یعنی چی؟امثال شماهان که فرسخها از مدنیت دورن و بادیدن یه درشکه هم به وجد میایین.دیگه دنا و پراید و پیکان جای خود دارد.

       
      پاسخ
    3. ناشناس

      باعرض سلام
      نمیدونم چرا نمیخواید واقعیت رو قبول کنید جنس اشغال اشغاله چه اینجورى تو قالب بذارى چه اونجورى
      احتمالا الان ایران خوردرو داره حصرت میخوره باهمون ورق هایى که پیکان تولید میکرد میتونس الان دنا تولید کنه و گرون تر بفروشه وعلت توقف تولید هم همینه به نظرم چون از هر جایى جلوى ضرر رو بگیرى منفعته
      درد ما اینه که بیشتر میفهمیم

       
      پاسخ
  5. ماسل

    تشکر از جناب بهمنی.از ما که گذشت کاش لااقل این گودزیلاهای دهه هشتادی بتونن ماشین درست درمون سوار بشن و جوونیشون مثل ما به باد نره

     
    پاسخ
  6. Mohsen

    سلام
    فقط میخواستم به این موضوع اشاره کنم که در کارخانه های مزخرفشون قسمت آستر الکترو استاتیک هم ندارن که بعد مدتی باعث نشه رنگ ماشین بریزه اینو گفتم تا تهش برید ماشالله کیفیت…
    و اینکه همونطور که دوست عزیزمون گفت یک سال یا چرا یک سال یک هفته محصولات کوفتی رو نخریم خودشون حساب کار دستشون میاد،ظاهرا چند وقت پیش بود که پارکینگاشون پر شده بود به اسم وام آشغالای آفتابو بارون خورده رو انداختن به ملت بعد گفتن سقف وامها تایمش تموم شد،به به پارکینگا خالی شدن،ملت ساده…بیدار شید…..

     
    پاسخ
  7. ars

    موستانگ هم ۵۰ ساله است ایران خودرو هم با دو سال بزرگتر ۵۲ ساله است. جفتشون هم زیر نظر شرکت های دیگر رشد کردند. اما این کجا و اون کجا. ولی چه کنم با ۶۰ میلیون همین دنا پلاس ترجیح میدم.

     
    پاسخ
  8. احمد

    سلام
    ایم مورد رو هم از قلم نیافته که وقتی ماشین رو با کلی پول و درد سر میگیری ، تازه باید هفته ای یه روز کامل رو همراه با چندتا قرص آرامبخش کنار بزاری و ببری برای تعمیرلت خودروی صفرکیلومترشون

     
    پاسخ
  9. عرفان

    ببینید شما یک خرده کم لطقی هم به صنعت خودروسازی میکنید برای مثال در این سال ها که تحریم بودیم ایرانخودرو یک تنه خودش ماشین تولید میکرد و موضوع بعدی کارگران هم هستند که بابت هر ماشین کلی عرق میریزن فقط یکبار تو کارخونه ایران خودرو بیاین واسه سوار کردن سقف یک ماشین چه سر وصدای وحشتناکیکه ایجاد نمیشه و صداش برابر یک زلزله ۶ ریشتری هست. درسته قبول دارم که دیکپگه نباید پژو ۴۰۵ و پراید و.. میزدن و باید یک پیشرفتی میکردن که این موضوع به دلیل تحریم ها و مسئولین تحقق پیدا نکرد و به این حالت باید خیلی تاسف خورد.

     
    پاسخ
    1. ناشناس

      مگر کشورهای دیگه ماشین نمیسازن و کارگرانشون زحمت نمیکشن
      وارد کنن گمرکیش بن به کارگرانی که بیکار میشوند

       
      پاسخ

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.