کاهش فشار بر مصرف بنزین و حرکت به‌سمت سوخت‌های پاک‌تر، سال‌هاست در دستور کار سیاست‌گذاران انرژی کشور قرار دارد. در همین راستا، طرح ملی تبدیل رایگان خودروهای بنزینی به دوگانه‌سوز با استقبال گسترده‌ای روبه‌رو شده و اکنون آمارها نشان می‌دهد که قریب به اتفاق این تبدیل‌ها با پیشرفته‌ترین نسل سامانه‌های گاز طبیعی فشرده صورت می‌گیرد.
بر پایه اطلاعات منتشرشده از سوی مدیر طرح سی‌ان‌جی در شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، سهم فناوری نسل چهارم از کل عملیات تبدیل خودروهای بنزینی به دوگانه‌سوز، از مرز ۹۰ درصد عبور کرده است. این رقم بیانگر آن است که زیرساخت فنی کشور برای بهره‌گیری از سامانه‌های نوین تزریق گاز، به بلوغ قابل‌توجهی رسیده و مراکز مجاز تبدیل، عملا روش‌های قدیمی‌تر را کنار گذاشته‌اند.
اما نسل چهارم سی‌ان‌جی دقیقا چه تفاوتی با نسل‌های پیشین دارد؟ در این سامانه‌ها، یک واحد کنترل الکترونیکی هوشمند وظیفه تنظیم لحظه‌ای پاشش گاز به محفظهٔ احتراق را بر عهده دارد. به بیان ساده‌تر، رایانه خودرو به‌صورت مداوم پارامترهایی نظیر دور موتور، دمای آب و فشار هوای ورودی را پایش می‌کند و بر اساس آن‌ها، دبی گاز تزریقی را در کسری از ثانیه تغییر می‌دهد. نتیجه این فرایند، احتراق بهینه‌تر، کاهش محسوس آلایندگی و حفظ توان خروجی موتور در مقایسه با حالت بنزینی است.
بدیهی است که دستیابی به این مزایا مشروط به رعایت دقیق الزامات فنی است. کیفیت قطعات به‌کاررفته، مهارت تکنسین نصب، کالیبراسیون صحیح سامانه و سلامت پایه‌ای موتور خودرو، همگی متغیرهایی هستند که بر عملکرد نهایی سیستم دوگانه‌سوز اثر مستقیم دارند. از همین رو، تاکید کارشناسان بر مراجعه مالکان خودرو به کارگاه‌های دارای مجوز رسمی، کاملا بجا و ضروری به نظر می‌رسد.
از منظر کلان، هرچه شمار خودروهای گازسوز افزایش یابد، سهم بنزین از سبد سوخت حمل‌ونقل جاده‌ای کاهش خواهد یافت و این امر می‌تواند به مدیریت منابع هیدروکربنی کشور و کاهش هزینه‌های یارانه‌ای سوخت منجر شود. بااین‌حال، نباید فراموش کرد که صرف اعلام درصد بالای به‌کارگیری نسل چهارم، تصویر کاملی از موفقیت طرح ارائه نمی‌دهد. برای ارزیابی واقعی، انتشار داده‌های تکمیلی شامل تعداد دقیق خودروهای تبدیل‌شده، میانگین پیمایش گازسوز هر خودرو و میزان صرفه‌جویی تجمیعی در مصرف بنزین، امری اجتناب‌ناپذیر است.
علاوه بر این، گسترش شبکه جایگاه‌های عرضه سی‌ان‌جی و تسهیل دسترسی رانندگان به این سوخت، پیش‌شرط دیگری است که بدون تحقق آن، حتی بهترین سامانه‌های تبدیل نیز به‌اندازهٔ کافی مورد استفاده قرار نخواهند گرفت. بنابراین، موفقیت بلندمدت این طرح ملی در گرو هماهنگی هم‌زمان سه ضلع تبدیل فنی استاندارد، توسعه زیرساخت سوخت‌رسانی و انگیزه‌بخشی به مالکان برای استفادهٔ مستمر از گاز خواهد بود.
