زمانی که خودرو در یک سربالایی قرار میگیرد، نیروی جاذبه همواره در خلاف جهت حرکت عمل میکند و همین موضوع میتواند کنترل خودرو را دشوار کند. برای جلوگیری از عقب رفتن خودرو در چنین شرایطی، روشهای متفاوتی وجود دارد که بسته به نوع گیربکس خودرو (دستی یا اتوماتیک) باید از آنها استفاده کرد. با کمی تمرین و آشنایی با این تکنیکها، راننده میتواند بدون نگرانی از عقب رفتن خودرو، حتی در شیبهای تند نیز حرکت خود را ادامه دهد.
روشهای جلوگیری از عقب رفتن خودرو با گیربکس دستی
۱- توقف کامل خودرو
هنگامی که روی یک شیب قرار دارید، نخستین اقدام، رساندن خودرو به حالت توقف کامل است. این توقف میتواند با استفاده از پدال ترمز یا ترمز دستی انجام شود. این قاعده چه در حالت سربالایی و چه در سرپایینی صدق میکند. برخی رانندگان ترجیح میدهند از ترمز دستی استفاده کنند، زیرا این کار باعث میشود پای راست آنها برای فشردن پدال گاز آزاد باشد، بهویژه زمانی که قصد آغاز حرکت دوباره را دارند.
۲- استفاده از سیستم کمکی حرکت در سربالایی (Hill-start Assist)
بسیاری از خودروهای دندهای مدرن به سامانهای به نام هیلاستارت اسیست مجهز هستند. این فناوری بهطور خودکار از عقب رفتن خودرو هنگام توقف روی شیب جلوگیری میکند و حتی در زمان شروع حرکت از حالت سکون نیز به راننده کمک زیادی خواهد کرد. این سیستم نیازی به فعالسازی دستی ندارد؛ چرا که حسگرهای موجود در خودرو، شیب جاده را تشخیص داده و بهطور خودکار فشار روی ترمز را برای مدت مشخصی حفظ میکنند تا راننده فرصت انتقال پا از روی پدال ترمز به پدال گاز را داشته باشد.
با این حال باید توجه داشت که این فناوری باعث افزایش اصطکاک تایرها با سطح جاده نمیشود. بنابراین در شرایط آبوهوایی نامساعد یا زمانی که سطح جاده لغزنده باشد، همچنان امکان عقب رفتن خودرو وجود دارد.
توجه داشته باشید که در تمامی خودروهای تازه تولید ایرانی نیز این قابلیت به عنوان یک استاندارد نصب شده و قابل استفاده است. در واقع کنترل حرکت در سربالایی یکی از استانداردهای 85 گانه است که از سال پیش ضروری و لازم الاجرا شدهاند.
۳- قرار دادن دنده در دنده یک
در هنگام آغاز حرکت، دنده را در وضعیت یک قرار دهید و پدال گاز را فشار دهید. در این مرحله، ترمز دستی را هنوز آزاد نکنید. فشار روی پدال گاز باید ادامه داشته باشد تا دور موتور به حدود ۳۰۰۰ دور در دقیقه برسد.
۴- بالا آوردن کلاچ تا نقطه درگیری (Biting Point)
در این حالت، راننده احساس میکند قسمت جلوی خودرو اندکی بالا میآید؛ این نشانه آن است که کلاچ در حال تحمل وزن خودرو است و آماده شروع حرکت میباشد.
۵- رها کردن تدریجی ترمز دستی
با کمی بالا آوردن کلاچ و همزمان رها کردن آرام ترمز دستی، خودرو باید شروع به حرکت به سمت جلو کند. این کار باید کاملا تدریجی انجام شود تا انتقال قدرت نرم و بدون ضربه صورت گیرد.
۶- رها کردن کامل کلاچ با گوش دادن به صدای موتور
هنگامی که صدای موتور کمی تغییر میکند یا ضعیفتر میشود، باید فشار بیشتری به پدال گاز وارد کنید و کلاچ را بهآرامی تا انتها رها نمایید. در این حالت خودرو بدون عقب رفتن میتواند حرکت خود را در سربالایی آغاز کند.
۷- استفاده از ترمز پدالی در نبود ترمز دستی
اگر ترمز دستی خودرو خراب باشد یا بهدرستی عمل نکند، میتوان از روش دیگری استفاده کرد. راننده میتواند پاشنه پای راست خود را روی ترمز نگه دارد و همزمان با نوک انگشتان پا پدال گاز را فشار دهد. سپس، همزمان با رها کردن کلاچ، باید ترمز پدالی را آزاد کرد.
البته این وضعیت موقتی است و در صورت خرابی ترمز دستی، خودرو باید هرچه سریعتر به تعمیرگاه مراجعه کند. اتکا به گیربکس برای نگهداشتن خودرو در شیب، میتواند باعث آسیب و استهلاک زودرس موتور و جعبهدنده شود.
روشهای جلوگیری از عقب رفتن خودرو با گیربکس اتوماتیک
۱- نگهداشتن پا روی ترمز
زمانی که پشت چراغ قرمز یا در حالت توقف قرار دارید، کافی است پای خود را روی ترمز نگه دارید. این کار تضمین میکند خودرو کاملا ثابت بماند و به عقب نلغزد. اگر قرار است مدتزمان بیشتری توقف داشته باشید، میتوانید دنده را در حالت خلاص (N) قرار دهید؛ اما در تمام این مدت باید پای شما روی ترمز باقی بماند.
۲- تعویض دنده به حالت حرکت (D)
در صورتی که دنده در حالت خلاص بوده است، برای شروع حرکت باید آن را به وضعیت حرکت تغییر دهید. سپس با انتقال سریع پا از روی ترمز به پدال گاز، خودرو را به جلو هدایت کنید. در این انتقال ممکن است خودرو چند سانتیمتر به عقب برود، اما باید مراقب خودروها یا عابران پشت سر باشید.
۳- شروع حرکت به سمت جلو
رانندگی با خودروهای اتوماتیک در سربالایی سادهتر از خودروهای دندهای است. تنها نکته مهم، انجام انتقال نرم و بدون تاخیر از ترمز به گاز است. برای شروع حرکت، کافی است پدال گاز را تا نیمه فشار دهید. البته در سربالاییهای تندتر، نیاز به فشار بیشتری روی گاز وجود خواهد داشت.
جلوگیری از عقب رفتن خودرو هنگام پارک در شیب
۱- پارک دوبل مشابه شرایط عادی
پارک دوبل در شیب میتواند دشوارتر از سطح صاف باشد. از آنجا که احتمال عقب رفتن خودرو در سربالایی و سرپایینی بیشتر است، راننده باید بهخوبی به این نوع پارک مسلط باشد و اعتمادبهنفس کافی داشته باشد.
۲- چرخاندن چرخها
پس از پارک در سربالایی، باید فرمان را طوری بچرخانید که چرخها از جدول یا حاشیه خیابان دور شوند. به این ترتیب اگر دنده یا ترمز دستی عمل نکند، خودرو به جدول برخورد میکند و از حرکت به پایین شیب جلوگیری خواهد شد. در حالت پارک در سرپایینی، باید چرخها به سمت راست و رو به جدول قرار گیرند.
۳- قرار دادن دنده در حالت مناسب (برای گیربکس دستی)
در خودروهای دندهای، پس از پارک باید دنده را در وضعیت یک یا دنده عقب قرار دهید. رها کردن خودرو در حالت خلاص، احتمال حرکت ناخواسته آن را افزایش میدهد.
۴- قراردادن دنده در حالت پارک (برای گیربکس اتوماتیک)
در خودروهای اتوماتیک، باید دنده روی حالت پارک (P) قرار گیرد. همزمان پای راننده باید روی ترمز باقی بماند تا زمانی که ترمز دستی کاملا کشیده شده و دنده در وضعیت پارک تثبیت شود. قرار دادن دنده در حالت حرکت (D) در هنگام پارک میتواند به گیربکس آسیب جدی بزند.
۵- استفاده از ترمز دستی
چه در خودروهای دستی و چه در خودروهای اتوماتیک، ترمز دستی مهمترین ابزار برای جلوگیری از حرکت خودرو در شیب است. استفاده از آن تضمین میکند که خودرو به هیچ سمتی حرکت نکند.
۶- بهکارگیری یک تکه سنگ یا شی محکم
در شرایطی که شیب بسیار تند باشد، میتوان از وسیلهای که در زبان انگلیسی Wheel Chock یا همان گُوِه چرخ نامیده میشود استفاده کرد. این وسیله معمولا یک قطعه چوب یا بلوک مخصوص است که پشت یا جلوی چرخ قرار میگیرد و مانع حرکت خودرو میشود. البته یک تکه سنگ یا آجر عادی هم میتواند همان کار را انجام دهد اما اگر خیلی به اصول پایبند هستید این را میتوانید از فروشگاههای قطعات خودرو یا حتی فروشگاههای اینترنتی خریداری کرد. همچنین رانندگان میتوانند با یک قطعه چوب ساده، گوهای دستساز بسازند.
۷- ترک ایمن محل پارک
زمانی که قصد حرکت مجدد دارید، ابتدا باید گُوِه چرخ را بردارید (در صورت استفاده) و سپس ترمز دستی را آزاد کنید. هنگام خارج شدن از محل پارک روی شیب، پا باید روی ترمز باقی بماند تا زمانی که خودرو آماده حرکت باشد. سپس باید انتقال پا از ترمز به گاز بهصورت نرم و تدریجی انجام شود تا خودرو بدون عقب رفتن حرکت کند. فراموش نکنید که پیش از خروج، آینهها را بررسی کنید تا از ایمن بودن مسیر اطمینان حاصل شود.
در نهایت باید گفت رعایت این نکات ساده اما کاربردی میتواند تا حد زیادی از عقب رفتن ناگهانی خودرو در سربالاییها یا سرپایینیها جلوگیری کند و امنیت راننده و سرنشینان را تضمین نماید. چه در زمان حرکت و چه هنگام پارک کردن در شیب، آشنایی با روشهای صحیح کنترل خودرو و بهکارگیری آنها، نهتنها باعث افزایش ایمنی میشود بلکه مانع از ایجاد استرس و فشار روانی بر راننده نیز خواهد شد.
شما چه تجربهای در این زمینه دارید؟ آیا تا به حال با مشکل عقب رفتن خودرو در شیب مواجه شدهاید یا از روشهای خاصی برای کنترل بهتر خودرو استفاده میکنید؟ خوشحال میشویم دیدگاهها و تجربیات ارزشمندتان را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید.
مطالب مرتبط:
سلام. کسی میدونه این آپشن بر روی خودروهای فاقد آن بعدا قابل نصبه؟ مثال سورن پلاس دوگانه مدل ۱۴۰۲ به قبل؟